Languages of the former Soviet Union: Russian names, self-designations
The languages of the former Soviet Union reached from Estonian to Chukchi and from Yiddish to Uzbek. This list names 122 of them three times: in English, in Russian and in the language itself, with a transliteration for every name not written in Latin letters.
- Languages
- 122
- Groups
- 20
Updated
Russian names and self-designations
Russian names nearly all follow one model: an adjective in -ский plus язык, language, as in тофаларский язык for Tofa or негидальский язык for Negidal. Four rows turn it round and put язык first: язык коми, язык идиш, язык иврит, and the joint name for Tat and Judeo-Tat, which reads татский и горско-еврейский язык.
The self-designations work the same way in most languages, a name plus the local word for language or speech, and that word shows the family. Turkic languages use тили, тиле, дили or тыл: ногай тили, татар теле, гагауз дили, тыва дыл. The Avar-Andic group of Dagestan says мацӏ or мицци; Dargwa, Budukh and Kryts say мез; Komi has кыв, Erzya кель and Moksha кяль. Ukrainian and Belarusian use мова.
Some languages name themselves with a single word. Nenets is ненэця” вада, Nganasan simply ӈана”са, Orok уйльта, Ulch нани and Koryak нымылг’ын. Others keep two names side by side, separated in the table by a semicolon: Avar has авар мацӏ and магӏарул мацӏ, Dungan хуэйзў йүян and хуэйзў хуа, Shor шор тили and тадар тили.
Languages of the USSR in English, Russian and their own name
All 122 languages of the list, sorted by their English names under the letter headings. Each row gives the ISO 639 code, the Russian name and the self-designation, the name the speakers use, in its own script with a transliteration. Languages written in the Latin alphabet need no transliteration.
- ISO 639 three-letter code; two codes where the list joins two languages
- Russian the name in Russian, usually an adjective followed by the word for language
- Self-designation the speakers' own name for the language, with a transliteration
A 14
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Abazaabq
|
абазинский язык
|
абаза бызшваabaza byzšva
|
Abkhazabk
|
абхазский язык
|
аԥсуа бызшәа; аԥсшәаaṗsua byzšwa; aṗsšwa
|
Adygheady
|
адыгейский язык
|
адыгэбзэadygăbză
|
Aghulagx
|
агульский язык
|
агъул чӏалaġul č̣al
|
Akhvakhakv
|
ахвахский язык
|
ашвалъи мицӏиašwałi mic̣i
|
Aleutale
|
алеутский язык
|
унаңан туңуу; унаңан умсууunaŋan tuŋuu; unaŋan umsuu
|
Altaialt
|
алтайский язык
|
алтай тилaltaj til
|
Alutoralr
|
алюторский язык
|
алутальуalutal'u
|
Andiani
|
андийский язык
|
къӏаваннаб мицциq̇ʿawannab micci
|
Arabicara
|
арабский язык
|
اللغة العربيةal-luġâẗu l-ʿarabīyâ
|
Archiaqc
|
арчинский язык
|
аршаттен чӏатaršatten č̣at
|
Armenianhye
|
армянский язык
|
հայերեն լեզուhayeren lezou
|
Avarava
|
аварский язык
|
авар мацӏ; магӏарул мацӏawar mac̣; maʿarul mac̣
|
Azerbaijaniaze
|
азербайджанский язык
|
Азәрбајҹан дилиAzärbajǰan dili
|
B 9
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Bagvalalkva
|
багвалинский язык
|
багвалал мисӏсӏbagwalal miṣṣ
|
Bashkirbak
|
башкирский язык
|
башҡорт телеbašqort tele
|
Belarusianbel
|
белорусский язык
|
беларуская моваbelaruskaja mova
|
Bezhtakap
|
бежтинский язык
|
бежкьалас мицbežtł̣alas mic
|
Botlikhbph
|
ботлихский язык
|
буйхалъи мицӏцӏи; буйхадалъи мицӏцӏиbujȟałi mic̣c̣i; bujȟadałi mic̣c̣i
|
Budukhbdk
|
будухский язык
|
будад мез; будану мезbudad mez; budanu mez
|
Bukhoribhh
|
бухарско-еврейский язык
|
זאַבּאָניִ יאַהוּדיִהאָייִ בּוּכאָריzaboni yahudihoyi buxori
|
Bulgarianbul
|
болгарский язык
|
български езикbălgarski ezik
|
Buryatbua
|
бурятский язык
|
буряад хэлэнburjaad ȟälän
|
C 6
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Chamalalcji
|
чамалинский язык
|
чамалалдуб мичӏчӏčamalaldub mič̣č̣
|
Chechenche
|
чеченский язык
|
нохчийн моттnoȟčijn mott
|
Chukchickt
|
чукотский язык
|
ԓыгъоравэтԓьэн йиԓыйиԓłyg"oravėtł'ėn jiłyjił
|
Chulymclw
|
чулымский язык
|
чулым тилиčulym tili
|
Chuvashchv
|
чувашский язык
|
чӑваш чӗлхиčăvaš čĕlȟi
|
Crimean Tatarcrh
|
крымскотатарский язык
|
къырымтатар тилиqyrymtatar tili
|
D 3
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Dargwadar
|
даргинский язык
|
дарган мезdargan mez
|
Dolgandlg
|
долганский язык
|
долган тылаdolgan tyla
|
Dungandng
|
дунганский язык
|
хуэйзў йүян; хуэйзў хуаȟuėjzŭ jüjan; ȟuėjzŭ ȟua
|
E 5
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Enetsenf/enh
|
энецкий язык
|
онай базаанonaj bazaan
|
Erzya Mordvinmyv
|
эрзянский язык
|
эрзянь кельėrzän' kel'
|
Estonianest
|
эстонский язык
|
eesti keel
|
Eveneve
|
эвенский язык
|
эвэды торэн; эвэн торэнниėvėdy torėn; ėvėn torėnni
|
Evenkievn
|
эвенкийский язык
|
эвэды̄ турэ̄н; эвэнкӣ турэ̄нėvėdȳ turė̄n; ėvėnkī turė̄n
|
G 5
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Gagauzgag
|
гагаузский язык
|
гагауз дилиgagauz dili
|
Georgiankat
|
грузинский язык
|
ქართული ენაḳarṭuli ena
|
Germandeu
|
немецкий язык
|
deutsche Sprache
|
Ghodoberigdo
|
годоберинский язык
|
гъибдилълъи мицциġibdiłłi micci
|
Greekell
|
греческий язык
|
ελληνική γλώσσαellīnikī́ glṓssa
|
H 4
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Hebrewheb
|
язык иврит
|
לשון עבריתlašōn ʿiṿrīt
|
Hill Marimrj
|
горномарийский язык
|
кырык мары йӹлмӹkyryk mary jÿlmÿ
|
Hinukhgin
|
гинухский язык
|
гьинузас мецhinuzas mec
|
Hunzibhuz
|
гунзибский язык
|
гьонкьос мыцhontł̣os myc
|
I 3
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Ingrianizh
|
ижорский язык
|
ižoran keeli
|
Ingushinh
|
ингушский язык
|
гӏалгӏай моттġalġaj mott
|
Itelmenitl
|
ительменский язык
|
итэнмэнitėnmėn
|
K 20
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Kabardiankbd
|
кабардинский язык
|
къэбэрдеибзэqăbărdeibză
|
Kalmykxal
|
калмыцкий язык
|
хальмг келнȟal'mg keln
|
Karachay-Balkarkrc
|
карачаево-балкарский язык
|
къарачай-малкъар тилqaračaj-malqar til
|
Karakalpakkaa
|
каракалпакский язык
|
қарақалпақ тилиqaraqalpaq tili
|
Karatakpt
|
каратинский язык
|
кӏкӏирлӏи мицӏцӏиḳḳirtłi mic̣c̣i
|
Kareliankrl
|
карельский язык
|
karjalan kieli
|
Kazakhkaz
|
казахский язык
|
қазақ тіліqazaq tîlî
|
Ketket
|
кетский язык
|
остыганна ка’ostyganna ka’
|
Khakaskjh
|
хакасский язык
|
хакас тіліȟakas tîlî
|
Khantykca
|
хантыйский язык
|
хӑнты ясӑӈȟănty jasăņ
|
Khinalugkjj
|
хиналугский язык
|
каьтш мицӏkätš mic̣
|
Khvarshikhv
|
хваршинский язык
|
акьилхъоatł̣ilq̄o
|
Kildin Samisjd
|
кильдинский саамский язык
|
кӣллт са̄мь кӣллkīllt sām' kīll
|
Komikom
|
язык коми
|
коми кывkomi kyv
|
Komi-Permyakkoi
|
коми-пермяцкий язык
|
перем коми кывperem komi kyv
|
Koreankor
|
корейский язык
|
한국어;조선어hangukeo; chosŏnŏ
|
Koryakkpy
|
корякский язык
|
нымылг’ынnymylg’yn
|
Krytskry
|
крызский язык
|
кърыцӏаь мезqryc̣ä mez
|
Kumykkum
|
кумыкский язык
|
къумукъ тилqumuq til
|
Kyrgyzkir
|
киргизский язык
|
кыргыз тилиkyrgyz tili
|
L 5
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Laklbe
|
лакский язык
|
лакку мазlakku maz
|
Latvianlav
|
латышский язык
|
latviešu valoda
|
Lezgilez
|
лезгинский язык
|
лезги чӏалlezgi č̣al
|
Lithuanianlit
|
литовский язык
|
lietuvių kalba
|
Livonianliv
|
ливский язык
|
līvõ kēļ
|
M 6
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Mansimns
|
мансийский язык
|
маньси латынman'si latyn
|
Marimhr
|
марийский язык
|
марий йылмеmarij jylme
|
Mingrelianxmf
|
мегрельский язык
|
მარგალური ნინაmargaluri nina
|
Moksha Mordvinmdf
|
мокшанский язык
|
мокшень кяльmokšen' käl'
|
Moldovanmol
|
молдавский язык
|
лимба молдовеняскэlimba moldovenjaskė
|
Mongolianmon
|
монгольский язык
|
монгол хэлmongol ȟäl
|
N 6
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Nanaigld
|
нанайский язык
|
нанай хэсэниnanaj ȟėsėni
|
Negidalneg
|
негидальский язык
|
неғидаneġida
|
Nenetsyrk
|
ненецкий язык
|
ненэця” вадаnenėcjaʿ vada
|
Nganasannio
|
нганасанский язык
|
ӈана”саŋanaʿsa
|
Nivkhniv
|
нивхский язык
|
нивхгу дифnivȟgu dif
|
Nogainog
|
ногайский язык
|
ногай тилиnogaj tili
|
O 3
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Orochoac
|
орочский язык
|
not given |
Orokoaa
|
орокский язык
|
уйльтаujl'ta
|
Ossetianoss
|
осетинский язык
|
ирон ӕвзагiron ävzag
|
P 2
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Persianfas
|
персидский язык
|
زبان فارسیzabâne fârsi
|
Polishpol
|
польский язык
|
język polski
|
R 3
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Romanirom
|
цыганский язык
|
Романы чибRomany čib
|
Russianrus
|
русский язык
|
русский языкrusskij jazyk
|
Rutulrut
|
рутульский язык
|
мыхӏабишды чӏелmyḥabišdy č̣el
|
S 4
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Samismi
|
саамский язык
|
са̄мь кӣллsām' kīll
|
Selkupsel
|
селькупский язык
|
шӧльӄумыт әтыšöl'qumyt əty
|
Shorcjs
|
шорский язык
|
шор тили; тадар тилиšor tili; tadar tili
|
Svansva
|
сванский язык
|
ლუშნუ ნინlušnu nin
|
T 12
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Tabassarantab
|
табасаранский язык
|
табасаран чӏалtabasaran č̣al
|
Tajiktgk
|
таджикский язык
|
забони тоҷикӣzaboni toǰikī
|
Talyshtly
|
талышский язык
|
толышә зывонtolyšä zyvon
|
Tat and Judeo-Tatttt/jdt
|
татский и горско-еврейский язык
|
зугьун тати; зугьун жугьуриzuhun tati; zuhun ǰuhuri
|
Tatartat
|
татарский язык
|
татар телеtatar tele
|
Tinditin
|
тиндинский язык
|
идараб мицциidarab micci
|
Tofakim
|
тофаларский язык
|
тоъфа дылtòfa dyl
|
Tsakhurtkr
|
цахурский язык
|
цӏаьхна мизc̣äħna miz
|
Tsezddo
|
цезский язык
|
цезйас мицcezjas mic
|
Turkishtur
|
турецкий язык
|
Türk dili
|
Turkmentuk
|
туркменский язык
|
түркмен дилиtürkmen dili
|
Tuvantyv
|
тувинский язык
|
тыва дылtyva dyl
|
U 7
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Udiheude
|
удэгейский язык
|
удиэudiė
|
Udiudi
|
удинский язык
|
удин музudin muz
|
Udmurtudm
|
удмуртский язык
|
удмурт кылudmurt kyl
|
Ukrainianukr
|
украинский язык
|
українська моваukraïns'ka mova
|
Ulchulc
|
ульчский язык
|
наниnani
|
Uyghuruig
|
уйгурский язык
|
уйғур тилиujġur tili
|
Uzbekuzb
|
узбекский язык
|
ўзбек тилиözbek tili
|
V 2
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Vepsvep
|
вепсский язык
|
vepsän kel’
|
Voticvot
|
водский язык
|
vaďďa tšeeli
|
Y 3
| Language | Russian name | Self-designation |
|---|---|---|
Yakutsah
|
якутский язык
|
саха тылаsaȟa tyla
|
Yiddishyid
|
язык идиш
|
ייִדישע שפּראַךyidiše špraḫ
|
Yukaghirykg/yux
|
юкагирский язык
|
not given |
Two rows have no self-designation in the list: Oroch and Yukaghir. The cells say so instead of filling the gap. Moldovan appears under the code mol and in Cyrillic, as it was written in the Soviet Moldavian SSR.
Seven scripts for the languages of the USSR
Cyrillic carries most of the list, and many of its rows need letters that Russian lacks. The palochka ӏ marks ejective consonants in Avar, Lezgi, Ingush and their neighbours; Abkhaz writes ԥ in аԥсуа, Chukchi ԓ in ԓыгъоравэтԓьэн, and Khanty and Nganasan use ӈ for the ng sound. Bashkir башҡорт and Kazakh қазақ show the letters added for q, and Dungan, the one Chinese language in the list, writes ў and ү in its Cyrillic alphabet.
Six other scripts appear. Georgian, Mingrelian and Svan use the Georgian alphabet, Armenian its own, Arabic and Persian the Arabic script, Hebrew, Yiddish and Bukhori the Hebrew script, Greek its own, and Korean Hangul. The Baltic and Baltic-Finnic languages, Estonian, Latvian, Lithuanian, Livonian, Karelian, Ingrian, Veps and Votic, stand in Latin letters, and so do Polish, German and Turkish.
Questions about the languages of the Soviet Union
What is the self-designation of Nenets?
ненэця” вада, transliterated nenėcjaʿ vada. Russian calls the language ненецкий язык.
What is Dungan called in Russian?
дунганский язык. The speakers call it хуэйзў йүян or хуэйзў хуа, written in Cyrillic.
Which languages of the list have no self-designation?
Oroch (орочский язык) and Yukaghir (юкагирский язык). The list gives their Russian names only.