U+10E5 GEORGIAN LETTER KHAR · Georgian ქ

Basque and Caucasian Wordlist: 243 Words in Basque and Georgian

The Basque and Caucasian wordlist sets 243 English words beside Basque, the isolate of the western Pyrenees, and thirteen languages of the Caucasus, Georgian and Laz in Georgian script and eleven North Caucasian languages in Cyrillic, with Latin transliterations where the script would otherwise hide the word.

243words
16columns
3scripts
22letters

01 · Reading

How the Basque and Caucasian wordlist is built

Basque opens the table on its own. It is a language isolate with no proven relative, and it shares the page with the Caucasus because neither fits into the large families covered by the other wordlists. The Kartvelian languages follow: Georgian and Laz, the latter spoken on the Black Sea coast of Turkey and Georgia. Next come the Northwest Caucasian languages Abkhaz, Abaza, Kabardian and Adyghe, then Chechen and Ingush from the Nakh group, and finally five Dagestanian languages, Avar, Lak, Dargwa, Tabassaran and Lezgi.

Georgian is written in its own alphabet, Mkhedruli, which has no capital letters. The transliteration column marks aspirated stops with a dot, writes ხ as ȟ and ღ as ġ, so თვალი, eye, becomes ṭvali and ღამე, night, ġame. Laz appears twice, in Georgian letters and in the Latin alphabet used by Laz speakers in Turkey.

All North Caucasian columns are in Cyrillic, stretched to cover sounds Russian lacks. The palochka ӏ, a tall stroke like a capital I, does most of that work, as in Chechen цӏе, fire, and Kabardian ӏэ, hand. Abkhaz adds letters of its own, among them ҵ, ҿ and ԥ: night is аҵых, new аҿыц and money аԥара.

02 · Word list

243 words in 16 Basque and Caucasian columns

Go straight to a letter, search for an English word or a form in any of the three scripts, or hide columns to set Basque against Georgian alone. English and the header row stay put as the grid scrolls.

Basque and Caucasian wordlist · 243 English words · Basque, Kartvelian, Northwest and Northeast Caucasian
EnglishLanguage →	Basqueeus	Georgiankat	Georgiankat-TL · transliteration	Lazlzz · Georgian script	Lazlzz-Latn · Latin script	Abkhazabk	Abazaabq	Kabardiankbd	Adygheady	Chechenche	Ingushinh	Avarava	Laklbe	Dargwadar	Tabassarantab	Lezgilez
A
air	aide	ჰაერი	haeri	ჰავა	hava	аҳаир	хӏауа	хьэуа	жьы	хӏаваъ	фо	гьава	гьава	гьава	гьава	гьава
and	eta	და	da	დო	do	-и; -гьы	no entry	рэ; икӏи	ыкӏи	а	а	ва	ва; гу	-ра; ва; гу	ва	ва
angel	aingeru	ანგელოზი	angelozi	მელაიქე	melaike	амаалықь	мальаикь	мэлэӏыч	мэлэӏич	малик	малайк	малаик	малаик	малайк; муъмин	малайик	малаик
animal	animalia; abere	ცხოველი	c̣ȟoveli	ხაჲვანი; ცხოვარი	xayvani; ʒxovari	аԥстәы	псауышвхӏа; хӏайуан; хӏеуан	псэущхьэ	былым; псэушъхь	дийнат; экха	са доалла хӏама; хьайба; аькха	хӏайван	хӏайван; жанавар	мицӏираг; хӏяйван	гьяйванат	гьайван
ant	inurri	ჭიანჭველა	čiančvela	დიმჭკუ	dimç’k’u	ашышкамс	хвымбырцӏакӏьа; чкӏламс (A)	хъумпӏэцӏэдж	къамзэгу	зингат	зунгат	цӏунцӏра	митӏикьукьу; витӏикьукьу	имиала	зимз	цегв
apple	sagar	ვაშლი	vašli	უშქირი	uşkiri	аҵәа	чӏва	мыӏэрысэ	мыӏэрыс	ӏаж	ӏаж	гӏеч	гьивч	гӏинц	вич	ич
arm	beso	ხელი	ȟeli	ხე; ხანჭალი	xe; xanç’ali	анапы	махъа	ӏэ	ӏэ	пхьарс	пхьарс	квер; гъеж	ка	някъ	хил	гъил
arrow	gezi	მახვილი	maȟvili	ისინჯი	isinci	ахымпал; ахумпал	сагӏындакъ; хрихыц; хыц (A)	шабзэ	щэбзащ	пха	тӏаьск	чӏор	чӏатӏаракӏ	урги; цӏелдан	чӏимир; ух	хьел
ash(es)	hauts	ფერფლი	ṗerṗli	მტვერი	mt’veri	аццышә; ахәа	хъва; хъвасатхӏва; сатхӏва (A)	сахуэ	яжьэ	чим; юкъ	чил; йокъ	мухӏур; рахъу	лах	палда	рюкъ	руьхъ
autumn; fall	udazken	შემოდგომა	šemodgoma	სთველი	stveli	ҭагалан; хкаарачан	дзны	бжьыхьэ	бжыхьэ	гуьйре	гуйра	хасалихълъи	ссут	гӏебшни	чвул	зул
axe	aizkora	საკეპი	sakepi	არგუნი	arguni	аиха	кӏвагъа; гврахӏа; къычвга	джыдэ	отыч; обзэгъу	диг	диг	гӏащтӏи	рикӏ	барда	екӏв	якӏв; нажах
B
barley	garagar	ქერი	ḳeri	ქერი	keri	ақьар	йачмен	хьэ	хьэ	мукх	мукх	бугӏа	хъа; у	мухъи	мух	мух
bear	hartz	დათვი	daṭvi	მთუთი	mtuti	амшә	мшвы	мыщэ	мышъэ	ча	ча	ци	цуша	синка	швеъ	сев
beard	bizar	წვერი	cveri	ფიმფილი	pimpili	ажакьа	жакӏьа	жьакӏэ	жакӏэ	маж	мож	мегеж	чӏири	муцӏур	мужри	чуру
bed	ohe	საწოლი	sacoli	ონჯირე	oncire	акаруаҭ	чварта; чвартагъвы	гъуэлъыпӏэ	пӏэкӏор	маьнга	маьнги	кровать; бусен	тах; кровать	ухьа	кровать; чарпас	кровать; тахт; чарпай
bee	erle	ფუტკარი	ṗutkari	ბუტკუჯი	but’k’uci	ашьха	щха	бжьэ	бжьэ	накхармоза	нокхармоза	на	най	мирхъи	арф	чӏиж
beer	garagardo	ლუდი	ludi	ლუდი	ludi	ауараш	пиво; пива	пивэ	пиу; пив	йий	йий	пиво	пиво	пиво	пиво	no entry
big	handi	დიდი	didi	დიდი	didi	адә	ду; уарда	ин	-шхо; ины	доккха	доккха	кӏудияб	хъунмасса	халаси; зугьаси	аьхю	чӏехи; еке
bird	txori	ფრინველი; ჩიტი	ṗrinveli; č̣iti	კვინჩი	k’vinçi	аԥсаатә	пссгӏачӏвы	къуалэбзу; джэдкъаз	бзыу; къолэбзыу	олхазар	оалхазар	хӏинчӏ	лелуххи	арцан	жакьв; ничхир	ничхир; луван ничхир; къуш
black	beltz	შავი	šavi	უჩა	uça	аиқәаҵәа	квайчӏва; къара	фӏыцӏэ	шӏуцӏэ	ӏаьржа	ӏаьржа	чӏегӏераб	лухӏисса	цӏудара; цӏябранг	кӏару	чӏулав; къара
blood	odol	სისხლი	sisȟli	დიცხირი	diʒxiri	ашьа	ща	лъы	лъы	цӏий	цӏий	би	оь	хӏи	ифи	иви
blue	urdin	ლურჯი	lurǰi	ჯღატა; ზოღაშფერი	cğat’a; zoğaşperi	жәҩанԥшҭәала	чӏыхв	щхъуантӏэ	шхъуантӏэ	сийна	сийна	канчӏхъахӏилаб; зодикьераб	някӏсса; хьхьилул рангсса	хьанцӏа; закла рангла	укӏу; жангар	аби; вили
boat	txalupa	ნავი	navi	ჶელუკა; ნიში	feluk’a; nişi	анышь	кӏьанджьа	кхъуафэжьей; лодкэ	къуашъо	кема	лодка; кема	раса	къаекь; лодка	къаякъ; лодка	лютке; лодка	луьткве
body	gorputz	ტანი	tani	ხურა	xura	ацәеижь	пкъы	щӏыфэ; пкъы	пкъышъол	дегӏ	дегӏ	черх; къаркъала	чурх; хханхха; кьаркьала	чарх; хамха; кьаркьала	беден; жандак; жан	жендек; беден
bone	hezur	ძვალი	ǳvali	ყვილი	qvili	абаҩ	бгӏвы	къупщъхьэ	къупшъхьэ	даьӏахк	тӏехк	ракьа	ттаркӏ	лига	кӏураб; йиркк	кӏараб
book	liburu	წიგნი	cigni	წიგნი; სვარა	ʒ’igni; svara	ашәҟу	книга; апхьага; кьтап	тхылъ	тхылъ	жайна; книга	книжка	тӏехь; таптар	лу	жус; табтар	китаб	улуб
bread	ogi	პური	puri	ქუვალი	kuvali	ача	чӏахъва; мгьал	щӏакхъуэ	хьалыгъу	бепиг	маькх	чед	ччатӏ	кьацӏ; цӏулхӏе	уьл	фу
bridge	zubi	ხიდი	ȟidi	ხინჯი	xinci	ацҳа	цхӏа	лъэмыж	лъэмыдж	тӏай	тӏий	кьо	ламу	гуми	гъяд	муьгъ
brother	anaia; neba	ძმა	ǳma	ჯუმა	cuma	аиашьа	аща	къуэш; дэлъху	шы	ваша	воша	вац	уссу	узи	чве	стха
brown	marroi	ყავისფერი	qavisṗeri	ჭუბურიშფერი; კავეშფერი	ç’uburişperi; k’aveşperi	акаҳуаԥштәы	мора; гӏвабджьа	гъуабжэ	хьаплъы	боьмаша	бора; мора	тӏулакьераб; сурмияб	оьрусса; михакрал рангсса	гъурша; манавша; дубси рангла	мехек; шутри	михек; шуьтруь
bull	zezen	ხარი	ȟari	კურო	k’uro	ацә	чвгъьы	гуу	цу	сту	уст	оц	ниц; бугъа	унц	йиц; бугъа	яц; бугъа
butterfly	tximeleta	პეპელა	pepela	ფარფალი	parpali	аԥарԥалыкь; ахычԥыԥыр	лымхӏарыгӏв	хьэндырабгъуэ	хьампӏырашъу	полла	кӏормац	кӏалкӏучӏ	чӏимучӏали; цӏицӏимкӏала	къабулдан	ппазиппенди; тетрих	чепелукь
C
camel	gamelu	აქლემი	aḳlemi	დევე	deve	амахҽ	махтша	махъшэ	махъшэ	эмкал	инкал	варани	варани	валри	деве	лавар
candle	kandela	სანთელი	sanṭeli	ლუქუნა	lukuna	ацәымза	чвамза	шэху уэздыгъэ; кӏэртӏоф уэздыгъэ	шэф остыгъ; картоф остыгъ	чӏурам	кӏерам	хӏедучирахъ; научирахъ	майлул чирахъ; картупил; шам	шям	шам	шем
cat	katu	კატა	kata	კატუ	k’at’u	ацгә	цгвы	джэду	чэтыу	цициг	циск	кето	ччиту	гата; жита; кьурмяв	гату	кац
cheek	masaila	ლოყა	loqa	ღვა	ğva	аӡамҩа	дзамгӏва	напэ	нэгушъу	бесни	басилг	кӏаркьен	чӏав	ляжи	гарцӏил	хъвехъ
cheese	gazta	ყველი	qveli	ყვალი	qvali	ашә	ашвы	кхъуей	къуае	нехча	нахча	хӏан	нис	нуси	нис	ниси
cherry	gerezi	ბალი	bali	ბული; მბული	buli; mbuli	аурыс аца	вишна; черешна	балий	чэрэз	балл	боал	жага; жагадул гъветӏ	бяъли	бягӏли; жия	беъли	пӏини
child	haur	შვილი	švili	ბერე	bere	аԥшқа; асаби	саби; цӏай; цӏей	сабий	сабый	бер	бер	лъимер	оьрчӏ	дурхӏя; хъяша	бицӏир; велед	аял; сивин
chin	kokots	ნიკაპი	nikapi	ჩარბი	çarbi	ацламҳәа	жагӏв; шӏыдзадза	жьэпкъыпэ	жэкӏэпэпкъ	чӏениг	чӏанг	нилъу	лунттубакӏ; нунттубакӏ	муцӏурла удила	чене; ккалккам	ченедин кьил
city; town	hiri	ქალაქი	ḳalaḳi	ნოღა	noğa	ақалақь	къала	къалэ; щыхьэр	къалэ	гӏала	шахьар	шагьар	шагьру	шагьар	шагьур	шегьер
cloud	hodei	ღრუბელი	ġrubeli	პულა	p’ula	аԥҭа; аԥсҭҳәа	пстхӏва	пшэ	ошъуапщэ	марха	морх	накӏкӏ	ттурлу	гъагул	диф; амс	циф
coal	ikatz	ნახშირი	naȟširi	ნოშქერი	noşkeri	арацәа	рачва	фӏамыщӏ	шӏомыкӏы	кӏора	кӏор	тӏурччи	кӏалаш; хъуручӏ	га	ритин	цӏивин
coffee	kafe	ყავა	qava	კავე	k’ave	акаҳуа	кофе; къахӏауа	коф	коф	къахьо	кофи	къагьва; кофе	къава; кофе	no entry	кофе	къагьве; кофе
copper	tupiki; kobre	სპილენძი	spilenǳi	ლინჯი; ტანგი	linci; t’angi	абҩа	гӏва; гӏватӏы (A)	гъуаплъэ	гъуаплъэ	цӏаста	цӏаста	пахь; рез	дувсси; дукни	дубси	йиф	цур
cotton	kotoi	ბამბა	bamba	ფამბუღი	pambuği	абамба	бамби	бжьэхуц	бзыуцыф	бамба	боамби	квасквас	памма	бамба	бамбаг	панбаг
cow	behi	ძროხა	ǳroȟa	ფუჯი	puci	ажә	жвы	жэм	чэмы	етт	етт	гӏака	оьл	кьял	хюни	кал
crow	bele	ყვავი	qvavi	ყვარი; ყვაოჯი	qvari; qvaoci	аҟәараан	къанджьа	къуагъыщхъуэ	къолэжъ	къиг	къайг	гъеду	хъатӏу	къяна	хъют	пехъ; къаргъа
D
daughter	alaba	ქალიშვილი	ḳališvili	კულანი	k’ulani	аԥҳа	пхӏа	пхъу	ыпхъу; ипшъашъ	йоӏ	йоӏ	яс	душ	рурси	риш	руш
day	egun	დღე	dġe	დღა	dğa	амш	мшы; тшны	махуэ	мафэ	де	ди	къо	кьини; дяхтта	бархӏи	йигъ	югъ
death	heriotza	სიკვდილი	sikvdili	ღურა	ğura	аԥсра	псра; аджьаль	лӏэныгъэ; ажал	лӏэныгъ; аджал	далар; ӏожалла; дер	валар	хвей; хвел; гӏажал	бивкӏу; ивчӏаву	бебкӏа	аьжал	ажал; кьиникь
desert	basamortu	უდაბნო	udabno	ჩოლი	çoli	ацәҳәыра	къвым	къум	шъоф нэкӏ	гӏум-аре	гӏомара аре; яьсса аре	чӏобогояб авлахъ	къундалул чул; авлахъ	чӏянкӏ авлахъ	буш чюл; гъумлугъ	кьуру чуьл
dictionary	hiztegi	ლექსიკონი	leḳsikoni	ლექსიკონი; ნენაფუნა	leksik’oni; nenapuna	ажәар	ажвар	словарь	гущыӏалъ	словарь; дошам; лугӏат	словарь	словарь	словарь	словарь	словарь	гафалаг
dog	txakur	ძაღლი	ǳaġli	ჯოღორი	coğori	ала	ла	хьэ	хьэ	жӏаьла	жӏали	гьой	ккаччи	хя	ху	кицӏ
donkey; ass	asto	ვირი	viri	გირინი	girini	аҽада	тшада	шыд	щыды	вир	вир	хӏама	ттукку	эмхӏе	дажи	лам
drop	tanta	წვეთი	cveṭi	წაპა	ʒ’ap’a	ацәыкәбар ака	ткӏвапс; тӏкӏвапс	ткӏуэпс	ткӏопс; гъуаткӏу	тӏадам	тӏадам	къатӏра; тӏири	кӏунтӏ	кӏантӏ	цӏадал; кӏантӏ; линтӏ	стӏал
duck	ahate	იხვი	iȟvi	ბიბი	bibi	акәата	бабыщ	бабыщ	псычэт	бад	боабашк	ордек	урдак	бятӏ	уьрдег	пӏатӏ
E
eagle	arrano	არწივი	arcivi	ზაღანოზი	zağanozi	ашьауардын	уарба	бгъэ	бгъэжъ	аьрзу	аьрзи	цӏум	барзу	чӏака	люкь	лекь
ear	belarri	ყური	quri	ყუჯი	quci	алымҳа	лымхӏа	тхьэкӏумэ	тхьакӏум	лерг	лерг	гӏин	вичӏи	лихӏи	иб	яб
egg	arrautza	კვერცხი	kverc̣ȟi	მარქვალი	markvali	акәтаӷь	квтӏагъь	джэдыкӏэ	кӏэнкӏэ	хӏоа	фуъ	хоно	ккунук	гидгари	мурта	кака
elephant	elefante	სპილო	spilo	ჶილი	fili	аслан	пыль	пыл	пыл	пийл	пил	пил	пил	пил; пил-жакьа	фил	фил
enemy	arerio; etsai	მტერი	mteri	მტერი	mt’eri	аӷа	агъа	бий	пыи; джэгъогъу	мостагӏ	моастагӏа	тушман	душман	душман	душман	душман
evening	arrats	საღამო	saġamo	ლიმჯი	limci	ахулԥа; ахулбыҽха; ахулара	хъвлапны	пшыхьэщхьэ	пчыхьэ	суьйре	сайре	къасимех; маркӏачӏумех	маркӏачӏан; кьунниялай чӏун	бархӏехъ	хябяхъ	няни
eye	begi	თვალი	ṭvali	თოლი	toli	ала; абла	ла	нэ	нэ	бӏаьрг	бӏарг	бер	я	хӏули	ул	вил
F
face	aurpegi	სახე	saȟe	ოში	oşi	аҿы; ахаҿы	лакта; шӏахъа	напэ; нэкӏу; нэгу	напэ; нэгу	юьхь	юхь	гьумер	лажин; сиппат; симан	вяхӏ; дяхӏ; ряхӏ; бяхӏ	маш	чин
family	etxekoak; familia	ოჯახი	oǰaȟi	ოჯაღი	ocaği	аҭаацәа	тгӏачва; унагӏва	бын	бын; унагъо	доьзал	дезал	хъизан	кулпат	хъалибарг	хизан; кюлфет	хзан; кӏвал; килфет
father	aita	მამა	mama	ბაბა	baba	аб	аба	адэ	ты	да	да	эмен; бетӏер	ппу	ада; дудеш	адаш; аба	буба; дах
fear	beldur	შიში	šiši	შქურნა	şkurna	ашәара	швара	шынагъуэ	щынагъо; щтэ	кхерам; кхерар	кхерам	хӏинкъи; карабиххи	нигь; ццахх; ццахханну; вас	урехи; кахдеш	гучӏ	кичӏ; кичӏевал
finger	hatz	თითი	ṭiṭi	კითი	k’iti	анацәа; анацәкьыс	мачвы	ӏэпхъуамбэ	ӏэхъуамбэ; лъэхъуамбэ	пӏелг	пӏелг	килищ	кӏисса	тӏул	тӏуб	тӏуб
fire	su	ცეცხლი	c̣ec̣ȟli	დაჩხირი	daçxiri	амца	мца	мафӏэ	машӏо	цӏе	цӏи	цӏа	цӏу	цӏа; лами	цӏа	цӏай
fish	arrain	თევზი	ṭevzi	ჩხომი	çxomi	аԥсыӡ	пслачва; псыз (A)	бдзэжьей	пцэжъый	чӏара	чкъаьра	ччугӏа	чавахъ; хӏава; балугъ	бялихъ	балугъ; хяд	гъед; кӏезри
flea	arkakuso	რწყილი	rcqili	მწკირი	mʒ’k’iri	аӡ	цӏыдз	бжьыдзэ	бжыдзэ	сагал	сагал	чӏетӏ	чӏача; кӏача	цӏика	чӏуд	чӏут
flour	irin	ფქვილი	ṗḳvili	მქირი	mkiri	ашыла	шыла	хьэжыгъэ	хьаджыгъэ	дама	хьоар	ханжу	иникӏма	декь	хю	гъуьр
flower	lore	ყვავილი	qvavili	ფუქირი	pukiri	ашәҭ; акакаҷ	хӏврапшдза; кӏкӏач (A)	удз дахэ; удз гъэгъа	къэгъагъ	зезаг	зиза	тӏегь	тӏутӏи	вава	кюкю	цуьк; гуьл
foot	oin	ტერფი	terṗi	კუჩხე	k’uçxe	ашьапы	щапӏы	лъакъуэ	лъакъо	ког	ког	хӏетӏе	ччан	кьяш	лик	кӏвач
forest; wood	oihan; baso	ტყე	tqe	მტკა	mt’k’a	абна	бна	мэз	мэзы	хьун	хьу	рохь	вацӏа	вацӏа; дуз	яркур	там
fox	azeri	მელა	mela	მელი	meli	абгахәҷы	бага	бажэ	баджэ	цхьогал	цогал	цер	цулчӏа	гурда	сул	сикӏ
friend	adiskide	მეგობარი	megobari	ჯუმაკოჩი; მანებრა; მეგაბრე	cumak’oçi; manebra; megabre	аҭахы	нбджьагӏв; гӏвза; айгва	ныбджьэгъу	ныбджэгъу; шъэогъу	доттагӏ	доттагӏа	гьудул	дус; гьалмахчу; хӏаласу	гьалмагъ; тяниш; ашна; валликьяна; уртахъ	дуст; юлдаш	дуст; юлдаш
frog	igel	ბაყაყი	baqaqi	მჟვაბუ	mjvabu	адаӷь	ада; дагъьы (A)	хьэндыркъуакъуэ	хьантӏаркъу	пхьид	пхьид	къверкъ	оьрватӏи	пяспясаг; гӏятӏа	гъюб	къиб
G
garden	lorategi	ბოსტანი	bostani	სთეღო; ჩერემი	steğo; çeremi	абаҳча; ақәаҵа; ауҭра	уатра; цӏлауатра; гӏайырта; шӏапӏа (A)	сад; хадэ	сад; хатэ	беш	беш	ах; бахча; пастӏан	ахъ; багъ; бахча	анхъ; хъу	багъ; бахча; бистан	багъ; сал; бустан
goat	ahuntz	თხა	ṭȟa	თხა	txa	аџьма	джьма	бжэн	пчэны	газа	газа	цӏцӏе	цӏуку	гӏежа	цӏигь	цӏегь
god	jainko	ღმერთი	ġmerṭi	ღორმოთი	ğormoti	анцәа	нчва	тхьэ; алыхь	тхьэ	дела	даьла	аллагь; бечед; бетӏергьан	зал; аллагь	аллагь	Аллагь; худа; умчар	аллагь; гьуцар
gold	urre	ოქრო	oḳro	ოქრო	okro	ахьы	хьапщ	дыщэ	дышъ	деши	дошув	месед	муси	мургьи	гъизил	алтун; зар
goose	antzara	ბატი	bati	ღორღოჯი	ğorğoci	аҟыз	къаз	къаз	къаз	гӏаз	гӏаж	хъаз	къаз	къаз	гъаз	къаз
green	orlegi	მწვანე	mcvane	მჟვარი; ხანჭა	mjvari; xanç’a	аиаҵәа; ашьацԥштәы; аешьыл	удзышва; айчӏва (A)	удзыфэ; шхъуантӏэ	уцышъо; шхъуантӏэ	баьццара	баьццара	гӏурччинаб	щюллисса	шиниша	чуру	къацу
guest	arrotz	სტუმარი	stumari	მოკითხე; მუსაჶირი	mok’itxe; musafiri	асас	сасы	хьэщӏэ	хьакӏэ	хьаша	хьаша	гьобол	хъамаличу	гӏяхӏял	хялижв	мугьман
H
hair	ile	თმა	ṭma	თომა	toma	ахә; ахахә	хъабра; бра; брац	цы; щхьэц	цы; цыналъ; шъхьацы	мас; чо	чо	рас	чӏара; кӏиз	гъез	чӏар	чӏар
hand	esku	ხელი	ȟeli	ხე	xe	анапы	напӏы	ӏэ	ӏэ	куьг	кулг	квер; гъеж	ка	някъ	хил	гъил
head	buru	თავი	ṭavi	თი	ti	ахы	хъа	щхьэ	шъхьэ	корта	корта	бетӏер	бакӏ	бекӏ	кӏул	кьил; келле
heart	bihotz	გული	guli	გური	guri	агу	гвы; гвхъа	гу	гу	дог	дог	ракӏ	дакӏ; къюкӏ	уркӏи	юкӏв	рикӏ
hen	oilo	დედალი	dedali	ქოთუმე	kotume	акәты	квтӏу; арцына	джэд	чэты	котам	котам	гӏанкӏу	аьнакӏи	гӏяргӏя	пеъ	верч
honey	ezti	თაფლი	ṭaṗli	თოფური	topuri	ацха	цха	фо	шъоу	моз	моз	гьоцӏо	ницӏ	варъа	йиччв	вирт
horse	zaldi	ცხენი	c̣ȟeni	ცხენი	ʒxeni	аҽы; алаша	тшы; алаша	шы; алащэ	шы; алашэ	говр; дин	говр; ды	чу	чву; балчан	ябу; урчи	гьяйван	балкӏан; шив
hour	ordu	საათი	saaṭi	საატი	saat’i	асааҭ	сахӏат	сыхьэт	сыхьат	сахьт	сахьат	сагӏат	ссят	сягӏят	сяаьт	сят
house	etxe	სახლი	saȟli	ოხორი; ყუდე	oxori; qude	аҩны	тдзы; гӏвна	унэ	унэ	цӏенош; хӏусам	цӏенош; фусам	мина; рукъ	къатта	юрт; хъали; къуш	хал	кӏвал; ужагъ
human being	giza	ადამიანი	adamiani	კოჩი	k’oçi	ауаҩы	гӏвы; гӏвычӏвгӏвыс	цӏыху	цӏыфы	стаг; адам	саг	гӏадан; инсан; чи	инсан; адимана	адам; инсан	кас; адми; инсан	инсан; кас
hunger	gose	შიმშილი	šimšili	მშქიჲონობა	mşkiyonoba	амла; амлакра	мла; гъабльа; чгара	гъаблэ; мэжалӏэныгъэ	гъаблэ	мацалла	моцал	ракъи	ккаши	гаши	гаш	гишинвал; каш
I
I	ni	მე	me	მა	ma	сара; са	сара	сэ	сэ	со	со	дун	на	ну; нуни	узу	зун
ice	izotz	ყინული	qinuli	დოღი; ბუზი	doği; buzi	аҵаа; анаҟәоу	цхӏашвы	мыл	мылы	ша	ша	цӏер	микӏ	миъ	миркк	мурк
iron	burdina	რკინა	rkina	კინა	k’ina	аиха	айха; къанджьаль	гъущӏ	гъучӏы; къэнджал; тенэч	эчиг	аьшк	махх	мах	мегь; мирхь	рукь	ракь
island	irla	კუნძული	kunǳuli	კუნწულა; კოკი	k’unʒ’ula; k’ok’i	адгьылбжьаха	дзбжьа; дзыгӏвбжьа	хы тӏыгу	хыгъэхъун; псыгъэхъун	гӏайре	гӏайре	чӏинкӏиллъи	жазира	no entry	остров; къурамат	остров
K
key	giltza	გასაღები	gasaġebi	კილა	k’ila	ацаԥха	цӏапхатӏыга	ӏункӏыбзэӏух	ӏункӏыбз	догӏа	дӏоагӏа	кӏул	кӏула	умхьу	жюлег; бурма	куьлег
kidney	giltzurrun	თირკმელი	ṭirkmeli	დირკუ	dirk’u	аҷаҷ; аҷаҷа	чӏачӏа	жьэжьей	жъэжъый	жим	жим	ургьисала; багӏаржо	ччарлу	урцец	гурдим	дуркӏун
king	errege	მეფე	meṗe	მაფა	mapa	акрал	паштыхӏ; паштахӏ	пащтыхь	пачъыхь	паччахь	паччахьа	паччахӏ; пача; къирал	паччахӏ	пача	паччагь	пачагь
kitchen	sukalde	სამზარეულო	samzareulo	ოგჲარე; ანგარი	ogyare; angari	амаҵурҭа	мацӏауырта	пщафӏапӏэ	пыты; пщэрыхьапӏэ	кухни	кухни	богорукъ; кухня	кухня; цӏурихьу; кӏачлихалу; кӏарттухалу	берк-бержла жураби	цӏапӏру хал	цӏун-кӏвал
knee	belaun	მუხლი	muȟli	ბურგილი	burgili	ашьамхы	щамхъа	лъэгуажьэ	лъэгуанджэ	гола	го	наку	ник	кьукьа	кьамкь	мет
knife	aizto	დანა	dana	ხამი	xami	аҳәызба	хӏваспа	сэ	шъэжъый	урс	урс	нус	чӏила	дис; муцӏрус	гаркӏал	чукӏул
L
lake	laku	ტბა	tba	ტიბა	t’iba	аӡиа	гвал	гуэл	хыкъум; псыхъурай	ӏам	ӏам	хӏор	бяр	шара; кӏав	дагар	вир
lamb	arkume	ბატკანი	batkani	თიკანი	tik’ani	асыс	сыс; тӏахва	щынэ	шъынэ	ӏахар	ӏаьхар	кьегӏер	чӏи	мукьара	ччил	кӏел
language	hizkuntza	ენა	ena	ნენა	nena	абызшәа	бызшва	бзэ	бзэ	мотт	мотт	мацӏ	маз	мез	чӏал	чӏал
leg	zango	ფეხი	ṗeȟi	ტრიკი	t’rik’i	ашьапы	щапӏы; щахва	лъакъуэ	лъакъо	ког	ког	бох; ратӏа; квачӏ	ччан	кьяш	лик	кӏвач
letter (alphabet)	letra	ასო	aso	ბონჯა	bonca	анбан	хӏарыф	хьэрф	букв; хьарыф	элп	алап	хӏарп	хӏарп	хӏярп	гьярф	гьарф
letter (mail)	eskutitz	წერილი	cerili	ქარტალი	kart’ali	ашәҟу	швъа; сальамшвъа; письма	письмо	письмэ	кехат	каьхат	кагъат	чагъар	кагъар	кагъаз; кӏаж	чар; кагъаз
life	bizi	სიცოცხლე	sic̣oc̣ȟle	სქიდალა	skidala	аԥсҭазаара	бзазара; нцӏра	гъащӏэ; псэукӏэ	щыӏэныгъ; гъашӏэ	дахар; са	дахар; са	гӏумру; яшав; бетӏербахъи	оьрму; уттарашиву	гӏямру; жан	жан; уьмур; яшайиш	чан; уьмуьр; сагълугъ
lion	lehoi	ლომი	lomi	ასლანი; ლომი	aslani; lomi	алым	асльан	аслъэн	аслъан	лом	лом	гьалбацӏ	аслан	арслан; гъалбецӏ	аслан	аслан
lip	ezpain	ტუჩი	tuč̣i	ჩარბი	çarbi	аԥышә; ақьышә	пыкв	ӏупэ	ӏупшӏэ	балда	борд	кӏветӏ	мурччи	кӏентӏ	кӏвантӏ	пӏуз
louse	zorri	ტილი	tili	მტი	mt’i	аҵа	цӏа	цӏэ	цӏэ	меза	маза	нацӏ	нацӏ	неръ	ницц	нет
M
man	gizon	კაცი	kac̣i	ქიმოლი	kimoli	ахаҵа	хъацӏа	цӏыхухъу; лӏы	хъулъфыгъ; лӏы	боьрша стаг	маӏа маг	бихьинчи	адимана; адимина; чув	мурул; мурул адам	жилир; жви	итим; эркек
meat	haragi	ხორცი	ȟorc̣i	ხორცი	xorʒi	акәац	жьы	лы	лы	жижиг	дулх	гьан	дикӏ	диъ	йикк	як
middle	erdi	შუაგული	šuaguli	ოშქენა	oşkena	агә; агәҭа	квта; гвы	ку	гузэгу; зэфэдитӏу	юкъ	юкъ	бакьулъбакӏ; бакьулълъи	дя	ургала; бай; цугдай	кьял	юкь
milk	esne	რძე	rǳe	მჟა	mja	ахш	хшы	шэ	щэ	шура	шура	рахь	накӏ	ниъ	никк	нек
minute	minutu	წუთი	cuṭi	წუთი	ʒ’uti	аминуҭ	дакъикъа	дакъикъэ	такъикъ	минот	минут	минут	минут; дакьикьа	минута	дакьикьа	декьикьа
mirror	ispilu	სარკე	sarke	ჲალი	yali	асаркьа	гӏвыга	гъуджэ	гъундж	куьзга	кизга	матӏу	дагьани	дяхӏимцӏала	гюзгю	гуьзгуь
money	diru	ფული	ṗuli	გეჭარერი	geç’areri	аԥара	ахча; пхьадзачӏвы	ахъшэ	ахъщ	ахча	ахча	гӏарац	арцу	арц	пул	пул
monkey; ape	tximino	მაიმუნი	maimuni	მაიმუნი	maimuni	амаамын	маймун; номин (A)	номин	мамун	маймал	маймал	маймалак	маймун	маймалаг; маймун	маймун	маймун
month	hil	თვე	ṭve	თუთა	tuta	амза	мзы	мазэ	мазэ	бутт	бутт	моцӏ	барз	баз	ваз	варз
mother	ama	დედა	deda	ნანა	nana	ан	аны	анэ	ны	нана	нана	эбел	нину	аба; неш; адай	дада; баб	диде
mountain	mendi	მთა	mṭa	გერმა	germa	ашьха	щхъа; хва	бгы	къушъхьэ	лам	лоам	мегӏер	зунтту	дубура	дагъ	дагъ; сув
mouse	sagu	თაგვი	ṭagvi	მთუგი	mtugi	аҳәынаԥ	хӏвынап	дзыгъуэ	цыгъо	дахка	дахка	гӏункӏкӏ	кӏулу	ваца	кьюл	кьиф
mouth	aho	პირი	piri	ნუნკუ; პიჯი	nunk’u; p’ici	аҿырҟьара	шӏа	жьэ	жэ	бага	баге	кӏал	кьацӏ	мухӏли; кьак	ушв	сив
music	musika	მუსიკა	musika	მუზიკა	muzik’a	амузика	музыка	музыкэ	музык	музыка	йиша; музыка	музыка	музыка	музыка; макьамти; агурби	музыка	музыка
N
name	izen	სახელი	saȟeli	ჯოხო	coxo	ахьӡ	хьзы	цӏэ	цӏэ	цӏе	цӏи	цӏар	цӏа	у	ччвур	тӏвар
nature	izadi	ბუნება	buneba	ტაბიატი	t’abiat’i	аԥсабара	псабара	природэ	природ	ӏалам	ӏалам	тӏабигӏат	тӏабиаьт; природа; хасият	тӏабигӏят; хӏял-тӏабигӏят	табиаьт	тӏебиат
needle	orratz	ნემსი	nemsi	ლემში	lemşi	агур	гвры	мастэ; мастэшхуэ	мастэ	маха	маха	рукӏкӏен	ххалаххи	буреба	руб	раб
neighbo(u)r	hauzotar	მეზობელი	mezobeli	მანძაგერი	manz’ageri	агула	гвла	гъунэгъу	гъунэгъу	лулахо	лоалахо	мадугьал	чӏаххувчу; чӏаххул	унра	гъунши	къунши
new	berri	ახალი	aȟali	აღანი	ağani	аҿыц	шӏыц	щӏэ	кӏэ	керла; цӏина	керда; цӏена	цӏияб	цӏусса	сагаси; цӏиган	цӏийи; таза	цӏийи
night	gau	ღამე	ġame	სერი	seri	аҵых	цӏхы	жэщ	чэщы	буьйса	бийса	сордо	хьхьу	дуги	йишв	йиф
nose	sudur	ცხვირი	c̣ȟviri	ჩხუნდი	çxundi	аԥынҵа	пынцӏа	пэ	пэ	мара	мераж	мегӏер	май	къянкъ	хъюхъ	нер
number	zenbaki	ნომერი	nomeri	კორეცხალა	k’oreʒxala	аномер	номер; пхьадзара	номыр	номер	номер	номер	номер	нумир	номер	номер; нумра	номер; нумер
O
oil	olio	ზეთი	zeṭi	ნცუმუ	nʒumu	азеиҭын хәша; азеҭ	хвша	дагъэ	дагъэ	даьтта	даьтта	нах	нагь; аьгъушиву	гӏявадеш; нерх	гьел; зейтун ччим	ягълу; ягъ
old (not new)	zahar	ძველი	ǳveli	მჯვეში	mcveşi	ажә; иажәхьоу	ажвы	жьы	жъы	тиша	тиша; шира	некӏсияб; цебесеб	ухсса; хьхьичӏавасса	урцӏабиубси; буркьа; эски	кюгьне; йирси	куьгьне; сур; эски
old (not young)	zahar	ბებერი	beberi	ხჩინი; ბადი	xçini; badi	ажә	ажвы; хыдж	жьы	жъы; жъы хъугъэ	къена	къаьна	санад цӏикӏкӏараб; хераб; херлъараб; ригь араб	ухсса; агьилса; угьарасса	ухъна	кьаби	кьуьзуь
olive	oliba	ზეთისხილი	zeṭisȟili	ზეჲთინი	zeytini	амаслина; азеиҭын ҵла	no entry	олифэ	маслин; олив	зайт; олива	маслина; олива	зайтун	зайтун	no entry	зейтун	зейтун
onion	tipula	ხახვი	ȟaȟvi	კრომი	k’romi	аџьымшьы	джьымщы	бжьын	бжьыны	хох; цкъарг	хох	пер	чимус	жерши	гули	чичӏек
or	ala	ან	an	ვარნა	varna	ма	ма	хьэмэ	е	я	е	я; ялъуни; яги	я	я; яра	я; вая	я
owl	hontzuri	ბუ	bu	ოლოლი; მღუ	ololi; mğu	аты	тӏы	жьынду	тыгъурыгъу	бухӏа	бов	руз	ису	тӏума	байгъуш; тӏипп	тӏиб; байкъуш
ox	idi	ხარი	ȟari	ხოჯი	xoci	ацә	чвы	вы	цу	сту	уст	оц	ниц	унц	йиц	яц
P
page	orrialde	გვერდი	gverdi	ბუტკა	but’k’a	адаҟьа	напа; бгъьы	напэкӏуэнцӏ	нэкӏубгъу	агӏо	оагӏув	тӏамач	лажин	кӏапӏи	маш	чин
pain	min	ტკივილი	tkivili	წკუნი	ʒ’k’uni	ахьаа	хьыгӏа	уз; узыныгъэ	узы	лазар	лазар	унти	цӏуцӏаву; цӏунцӏия	иззала	иццрушин	тӏарвал
paper	paper	ქაღალდი	ḳaġaldi	ქარტალი	kart’ali	ақьаад	швъабгъьы	тхылъымпӏэ	тхылъыпӏ	кехат	каьхат	кагъат	чагъар	кагъар	кагъаз	кагъаз; чар
pea	ilar	მუხუდო	muȟudo	ჶრასული	frasuli	no entry	кӏыркӏлаш	джэш	хьарыхъу джэнч	кхоьш	герга кхеш	хилъало	хъюру; нухутӏ	хъара	нахут; хар	нахутӏ; хар
peace	bake	მშვიდობა	mšvidoba	მოწყვინობა	moʒ’qvinoba	аҭынчра	мамырыгӏа; мамыр	мамырыгъэ; зэакъылэгъугъэ	мамырныгъ	машар	машар	рекъел	дакьаву; бакьаву	даршудеш	мясляаьт; мясляаьтвал; ислягьвал	меслятвал; баришугьвал; ислягьвал
peach	melokotoi	ატამი	atami	ანტამა	ant’ama	атама	тӏама (A)	шэфтал	къыцэ	гӏаммагӏа	шапша	микьир	цӏулит	кьурч	жвугъри	шефтели
pear	madari	მსხალი	msȟali	მცხული	mʒxuli	аҳа; аҳа-ҵла	хӏа	кхъужь	къужъы	хормат; кхор	кхор	гени	хъюрт	хъяр	жихир	чуьхвер
people	herri	ხალხი	ȟalȟi	ხარკი	xark’i	ажәлар	жвлара; уагӏа; уагӏахъа	народ	цӏыф лъэпкъ; народ	халкъ; къам	халкъ; къам	халкъ; миллат	халкь; миллат	халкь; миллат; уммат	халкь; миллет	халкь; жемят; миллет
pepper	biper beltz	პილპილი	pilpili	პიპერი	p’ip’eri	апырпыл	чыбджьи; бурч	шыбжий	щыбжьый	бурч	бурч; сибаз	пилпил; пучч	иссиявт; мамаш	исиут; жибжи	иставут	истивут; экме
petroleum; oil	petrolio	ნავთობი	navṭobi	პეტროლი	p’et’roli	анефҭ	no entry	щӏыдагъэ	нефть	нефть; мехкадаьтта	нефть; мехкадаьтта	нефть; чӏегӏернарт	навт	набт	нафт	нафт
pig	zerri	ღორი	ġori	ღეჯი	ğeci	аҳәа	хӏва	кхъуэ	къо	хьакха	хьакха	болъон	дунгъуз; буркӏ	цура	сил	вак; мекежа
pigeon; dove	uso	მტრედი	mtredi	ტოროჯი	t’oroci	аҳәыҳә	хӏвыхӏв	тхьэрыкъуэ	тхьаркъо	кхокха	кхокх	микки	хьхьи	лагьа	луф	лиф
planet	planeta	პლანეტა	planeta	no entry	no entry	апланета	планета	планетэ	планет	дуьне; планета	планета; седкъа	планета	планета	планета	планета	планета
plum	aran	ქლიავი	ḳliavi	ყომური	qomuri	абҳәа	хӏваса	къыпцӏэ	къыпцӏэ	хьач	хьач	кокон	кякан	кякян	худ	хват
poison	pozoi	შხამი	šȟami	ურცული; აღუ	urʒuli; ağu	ашҳам	уау; шхӏым (A)	щхъухь	щынаут	дӏовш	дохьаж	загьру	загьру	агъу	зегьер; агъу	агъу; закьум
potato	lursagar	კარტოფილი	kartoṗili	დიხამარქვალი; კარტოპილი	dixamarkvali; k’art’op’ili	акартош	кӏартӏоф	кӏэртӏоф	картоф	картол	коартол	картошка	нувщи; картошка	картошка; гӏяби	картуф; картфар	картуф; картуфар
prayer	otoitz	ლოცვა	loc̣va	ხვამა	xvama	аныҳәара; аҳәара	дуа; намаз	нэмэз	дыухьэ	ламаз; доӏа	ламаз; дуӏа	как; дуӏга	дуаь	балга; дяхӏибала; улгни	гъудган; дюаь; зикир	капӏ; намаз; дуьа; зикир; ибадат; салават
prophet	profeta	წინასწარმეტყველი	cinascarmetqveli	ფეიღამბერი	peiğamberi	аԥааимбар	пигӏымбар	бегъымбар	пегъэмбар	пайхамар; элча	пайхамар	авараг	идавс; пайханмар	идбаг	пайгъамбар	пайгъамбар
Q
question	galdera	კითხვა	kiṭȟva	კითხა	k’itxa	азҵаара	цӏгӏас; азцӏгӏара	упщӏэ; вопрос	упчӏэ	хаттар	хаттар	суал	суал; цӏуххаву	суал	суал; месэла	жузна; месэла
R
rain	euri	წვიმა	cvima	მჭიმა	mç’ima	ақәа	ква	уэшх	ощхы	догӏа	догӏа	цӏад	гъарал	заб	мархь	марф; къвал; сел
red	gorri	წითელი	ciṭeli	მჭითა	mç’ita	аҟаԥшь	къапщы	плъыжь	плъыжьы	цӏен	цӏе	багӏараб	ятӏулсса	хӏунтӏена	уьру	яру
religion	erlijio	რელიგია	religia	წონება	ʒ’oneba	адин	дин	дин	дин	дин	ди	дин	дин	дин	дин	дин
river	ibai	მდინარე	mdinare	ღალი	ğali	аӡиас	дзыгӏв	псы	псыхъу	хи; доьду хи	хий; дода хий	гӏор	нех	хӏеркӏ	нир	вацӏ
road	bide	გზა	gza	გზა	gza	амҩа	мгӏва	гъуэгу	гъогу	некъ	никъ	нух; сапар	ххуллу	гьуни	рякъ	рехъ
rock	haitz	კლდე	klde	კირდა; პლაკი; ქვადიდი	k’irda; p’lak’i; kvadidi	ахра; ацаҟьа	бхъвы	къыр	къушъхьэ цакӏ; бгы дыс	тарх	чхар; тарх	кьуру	мурлу; ххяли	шури; бехӏ	гъарз	къаяб; раг; чарх
roof	teilatu	სახურავი	saȟuravi	ჭერი; მოთვა	ç’eri; motva	ахыб	квы; тдзакв	щхьэ; унащхьэ	шъхьэ	тхов	тхов	тӏох	магъи; цӏиялу	хъалч	гъваъ	къав
room	gela	ოთახი	oṭaȟi	კიდა; ონჯირალე; ოდა	k’ida; oncirale; oda	ауада; ауаҭах	пещ	пэш	унэ	чоь; цӏа	цӏа	рукъ	къатта	хъали	хал; ужагъ	кӏвал
rose	arrosa	ვარდი	vardi	დადალი; გჲული; ვარდი	dadali; gyuli; vardi	агәил; ауард	no entry	розэ	роз	роза	роза	роза	хъункӏул тӏутӏи	вава; гӏинтӏ; низгъари	гъизилгюл	марвард цуьк
S
salt	gatz	მარილი	marili	ჯუმუ	cumu	аџьыка	джькӏа; джьыкӏа	шыгъу	щыгъу	туьха	тух	цӏан	цӏу	зе	кьил	кьел
sand	hondar	ქვიშა	ḳviša	მხიშილი	mxişili	аԥслымӡ	пхатшахъва	пшахъуэ	пшахъо	гӏум	гӏум	сали	къун	гъум	гъум	къум; цӏемек
school	ikastetxe	სკოლა	skola	წოფულა; მექთები	ʒ’opula; mektebi	ашкол	апхьарта	еджапӏэ; школ	еджапӏэ	школа	школа	школа	школа	школа	школа; мектеб	школа
sea	itsaso	ზღვა	zġva	ზოღა	zoğa	амшын	тенгьыз	тенджыз; хы	хы	хӏорд	форд	ралъад	хьхьири	урхьу	гьюл	гьуьл
season	aro	წელიწადის დრო	celicadis dro	დრო	dro	аамҭа; асезон	агӏа; заман	зэман; сезон; чэзу	лъэхъан; сезон; чэзыу	зама; хан	зама; ха	заман; сезон	шинал чӏун; сезон	замана; вахтӏи	фасил; вахт; девир	сезон
second	segundu	წამი	cami	სანიე	sanie	асекунда	лахъвгӏахъасра; секунд	секунд	секунд	секунд	секунда	секунда	дакьикьа	секунда	секунда	секунда
sheep	ardi	ცხვარი	c̣ȟvari	მჩხური	mçxuri	ауаса	уаса	мэл	мэлы	уьстагӏ; жий	жий	чахъу	тта	жакъа; маза; чахъу	марчч; чарва; гад	хеб
ship	untzi	გემი	gemi	კარავი	k’aravi	азандал	дзыгба; хъвыхӏ	кхъухь	къухьэ	кема; корабль	кема	гама	жами	гами	гими	гими
silk	zeta	აბრეშუმი	abrešumi	მეტაქსი	met’aksi	абырфын	чыльа; дари	шылэ; данэ; дарий	данэ	дари; чилла; гоьзжа	даьри; чилла; геж	дарай; чиллай	сими; дарай	архӏя; чилла; кӏаз	пек; эвершин	пек
silver	zilar	ვერცხლი	verc̣ȟli	ვარჩხილი	varçxili	араӡны; аразны	рызна	дыжьын	тыжьыны	дети	дотув	гӏарац	арцу	арц	арс	гимиш
sister	arreba; ahizpa	და	da	და	da	аеҳәшьа	ахща	шыпхъу	шыпхъу	йиша	йиша	яц	ссу	рузи	чи	вах
sky	zeru	ცა	c̣a	ცა	ʒa	ажәҩан	жвгӏванд	уафэ	уашъо	стигал	сигале	зоб	ссав	зак	зав	цав
snake	suge	გველი	gveli	წიწილა	ʒ’iʒ’ila	амаҭ	ащтанчӏвы; щтанчӏвы; маты (A)	блэ	блэ	лаьхьа; текхарг	бӏехал	борохь	шатта	чӏичӏала; хусбашан	битӏ	гъуьлягъ; илан
snow	elur	თოვლი	ṭovli	მთვირი	mtviri	асы	сы	уэс	осы	ло	лоа	гӏазу	марххала	дяхӏи	йиф	жив
soap	xaboi	საპონი	saponi	საპონი	sap’oni	асапын	сабын	сабын	сабын	саба	сапа	сапун	ссахӏван	сапун	сябун	запун
son	seme	ვაჟიშვილი	važišvili	ბიჭი	biç’i	аԥа	па	къуэ	къо	кӏант; воӏ	воӏ	вас	арс	урши; дурхӏя	бай	хва; гада
spider	armiarma	ობობა	oboba	ბომბოლა	bombola	абызкаҭаҳа	багъ	бэдж	бэдж	гезг	гизг	нусиреч	ххялцу; хъалчу	хъисхъа; хъисихъар; хӏянтӏа	хашв	хуьшрекан
spoon	goilara	კოვზი	kovzi	კიზი	k’izi	амҳаҵә	мхӏачӏва; къашыкъ; квпӏигъва	лошкӏэ	джэмышх	ӏайг; чода	ӏаг	гъуд; балухъ; бугьун	къуса	кӏуцӏул; кьулса; кӏатӏруч	муччвур	тӏур
spring(time)	udaberri	გაზაფხული	gazaṗȟuli	ფუქირობა	pukiroba	ааԥын; ааԥынра	гӏапны	гъатхэ	гъатхэ	бӏаьсте	бӏаьсти	их	инт	хӏеб	хьадукар	гатфар
star	izar	ვარსკვლავი	varskvlavi	მურუცხი	muruʒxi	аеҵәа	йачӏва	вагъуэ	жъуагъо	седа	седкъа	цӏва	цӏуку	зубари; ури	хяд	гъед
steel	altzairu	ფოლადი	ṗoladi	ფოლადი	poladi	аџыр	джыр	жыр	щылыч	болат	болат	чаран	чаннан	шандан	илдан	гьулдан
stone	harri	ქვა	ḳva	ქვა	kva	ахаҳә	хӏахъвы	мывэ	мыжъо	тӏулг	кхера	гамачӏ; гьецӏо	чару; кьун	къаркъа	гъван	къван
storm	ekaitz	ქარიშხარი	ḳarišȟari	ბერვა; ჶურტუნა	berva; furt’una	афырҭын	пшачвгьа; уайа; квашуа	борэн; уае	жьыуай	дарц; шайтӏанан мох	дуӏа	буран	буран	бурям	тӏурфан	тӏурфан
street	kale	ქუჩა	ḳuč̣a	ქუჩა	kuça	аулица	урам	уэрам	урам	урам	улица	къватӏ	куча; кӏичӏира; шяра	кьакьа	кюче	куьче; мягьле
sugar	azukre	შაქარი	šaḳari	შექერი	şekeri	ашьақар	фачыгӏв	фошыгъу	шъоущыгъу	шекар	шекар	чакар	качар	чакар	шекер	набат
summer	uda	ზაფხული	zaṗȟuli	მაფხა	mapxa	аԥхын	пхны	гъэмахуэ	гъэмафэ	аьхке	ахка	рии	гъи	дуцӏрум	хьад	гад
swan	zisne	გედი	gedi	კუღუ	k’uğu	агьад	къвуу; дзычва	къыу	хьарзэ	гӏургӏаз	форда гӏаж	хӏанкъва	лебедь	лебедь	къугъ; дурна	къугь
T
table	mahai	მაგიდა	magida	სტოლი	st’oli	аишәа; астол	айшва; стол	стол	стол	стол	истол	стол	стол	стол; кьумур	стол	стол
tea	te	ჩაი	č̣ai	ჩაჲ	çay	ачаи	чай	шай	щай; щайуц	чай	чай	чай	чай	чай	чай	чай
tiger	tigre	ვეფხვი	veṗȟvi	კაფლანი; ყილო	k’aplani; qilo	абжьас	къаплан; алым	къаплъэн	къэплъан	цӏоькъалом	цӏокъ	цӏиркъ	цӏиникь	къаплан; тигр	пеленг; тарлан	пеленг
time	aldi	დრო	dro	ორა	ora	аамҭа; аан; ахаан	гӏамта; заман	зэман	уахътэ	хан	ха	заман; мех; гӏуж	чӏун; замана	замана	вахт; замана	вахт; вяде; чӏав; замана
tobacco	tabako	თამბაქო	ṭambaḳo	თუთუნი	tutuni	аҭаҭын	тутын	тутын	тутын	тонка	тхьамка	тамахьо	тутун; таммаку	танбаку; тутун	тембеку	туьтуьн; тенбек
today	gaur	დღეს	dġes	ანდღა	andğa	иахьа	уахьчӏва	нобэ	непэ; мы	тахана	тахан	жакъа	хӏакьину	ишбархӏи	гъи	къе; къетне
tomato	tomate	პომიდორი	pomidori	ბალუცაღი	baluʒaği	апаҭырџьан	пӏатӏражан	бэдрэжан	помидор	помидор	помидор	помидор	помидор	помидор	памадур	помидор
tomorrow	bihar	ხვალ	ȟval	ჭუმენ	ç’umen	уаҵәы	уачӏвы	пщэдей	неущ	кхана	кхоана	метер	гьунт; гьунттий	жагӏял	закур	пака
tongue	mihi	ენა	ena	ნენა	nena	абыз	бзы	бзэгу	бзэгу	мотт	мотт	мацӏ	маз	мез; миз; лезми	мелз	мез
tooth	hortz	კბილი	kbili	კიბირი	k’ibiri	ахаԥыц	пыц	дзэ	цэ	церг	царг	ца; гӏус; гожо	ккарччи	цула	силиб	сас
tower	dorre	კოშკი	koški	დუდირა	dudira	аҟәарч; аҟулан	no entry	чэщанэ	башн	бӏов; гӏала	вӏов	си; сорж; хъала	бурж; чӏюй	къубба; мимбар; бурж; къала; киласа	гъала; чӏвурд	минара
tree	zuhaitz	ხე	ȟe	ჯა	ca	аҵла	цӏла	жыг	чъыгы	дитт	хи; га	гъветӏ	мурхь	галга	гьар	тар
truth	egi	სიმართლე	simarṭle	წორი	ʒ’ori	аиаша	цӏабыргы	пэж	шъыпкъэ	бакъдерг	бакъдар	битӏараб; хӏакъикъат	тӏайламур; хӏакмур; тӏайлашиву	бархьдеш; хӏякьикьат	гьякь; керчег	гьахъ; гьакъикъат; керчек;
tulip	idibihotz	ტიტა	tita	ლალე	lale	атиулпан	no entry	тюльпан	тюльпан	алцӏензӏам	тюльпан	тюльпан	лала	тюльпан	no entry	no entry
V
valley	haran	ხეობა	ȟeoba	რუბა	ruba	арха	псыхӏва; кӏвары	ауз	кӏэй	тогӏи; атагӏа	атагӏе	расалъи; жаниблъи; гӏурумухъ	дара	къада; барг	дере; кьир	дугун; дере; чала
village	baserri	სოფელი	soṗeli	ქჲოჲი; ოფუტე	kyoyi; oput’e	ақыта	кыт	къуажэ; жылэ	къуадж; чылэ	юрт	юрт	росу	щар; шяравалу	ши; махьи	гъул	хуьр
vinegar	ozpin	ძმარი	ǳmari	ნჯუმორი	ncumori	абжьеи	саркьа	серчэ	уксус	къонза	чхьагӏаркъанз	къанцӏа	ссирка	уксус; кьанцӏ; кьанцӏа	сирка; сиг	сирке
voice	ahots	ხმა	ȟma	ხონარი; სერსი	xonari; sersi	абжьы	бжьы; дауыш	макъ	макъэ	аз	оаз; гӏар	гьаракь	чӏу	тӏама	сес	сес; ван
W
wall	pareta	კედელი	kedeli	დარაბა; ღოჯი	daraba; ğoci	аҭӡамц; агәар	бльын; квытӏ	блын	дэпкъы	пен	пен	къед; галан; сангар; буцур	чӏира; буцур; бару	лац; муцари; чир	цал	цал
war	guda	ომი	omi	ლიმა	lima	аибашьра	айсра	зауэ	зао	тӏом	тӏом	рагь; кьал	дяъви	дергъ; дявти; дургъби	дяви	дяве
water	ur	წყალი	cqali	წკარი	ʒ’k’ari	аӡы	дзы	псы	псы	хи	хий	лъим	щин	шин	шид	яд
we	gu	ჩვენ	č̣ven	ჩქინ	çkin	ҳара	хӏара	дэ	тэ	вай; тхо	вай; тхо	нилъ; ниж	жу	нуша	ухьу; учу	чун
weather	eguraldi	ამინდი	amindi	ჰავა	hava	амш	хӏауа; жвгӏвакв	погодэ; уэфӏ; кӏагъэпшагъэ; уэлбанэ	погод; ошӏу; уае	хенан хӏоттам	хаоттам	гьава-бакъ	гьава	аргъ; аргъ-берхӏи	гьава	гьава; гьаваяр
week	aste	კვირა	kvira	დოლონი	doloni	амчыбжь	мчыбжьы	тхьэмахуэ	тхьамафэ	кӏира	кӏира	анкь	нужмяр	жумягӏ	гьяфта	гьафте
wheat	gari	ხორბალი	ȟorbali	დიკა	dik’a	ача шкәакәа	гвадз	гуэдз	коцы	кӏа	кӏа	ролъ	лачӏа	анкӏи	дяхин	къуьл
white	zuri	თეთრი	ṭeṭri	ხჩე	xçe	ашкәакәа	шкӏвокӏва	хужь	фыжьы	кӏайн	кӏай; сийрда	хъахӏаб	кӏяласса	цӏуба	лизи	лацу
wind	haize	ქარი	ḳari	იხი	ixi	аԥша	пша; пшыхь; хъвыжь	жьы	жьыбгъэ	мох	мух	гьури	марч; чӏаракӏлу	дягӏ	микӏ	гар; кулак; къай
window	leiho	ფანჯარა	ṗanǰara	გოთოლე; ფენჯერე	gotole; pencere	аԥенџьыр	хъышв	щхьэгъубжэ	шъхьангъупчъ	кор	кор	горду	чӏавахьулу	улкьай	унчӏв	дакӏар; пенжер
wine	ardo	ღვინო	ġvino	ღვინი	ğvini	аҩы	чагӏыр; аркъажв	фадэ; шагъыр	винэ; санэ	чагӏар	чхьагӏар	чагъир; жа	чахир; хӏан	чягъир; держ; мусти	чяхир; тарма	чехир
wing	hego	ფრთა	ṗrṭa	მსვა	msva	амҵәыжәҩа	пхьынцӏыгӏва; дама	дамэ	тамэ	тӏам	ткъам	кваркьи	хъа	дукала	папал; хилинцц	лув
winter	negu	ზამთარი	zamṭari	ყინობა	qinoba	аӡын	гъны	щӏымахуэ	кӏымаф	ӏа	ӏа	кьин; хасел	кӏи; кӏинт	яни	кьюрд	кьуьд
wolf	otso	მგელი	mgeli	მგერი	mgeri	абгаду; ақуџьма	квыджьма	дыгъужь	тыгъужъы	борз	борз	бацӏ	барцӏ	бецӏ; жанивар	жанавар	жанавур
woman	emakume	ქალი	ḳali	ოხორჯა	oxorca	аԥҳәыс	пхӏвыс	цӏыхубз; бзылъхугъэ; фыз	бзылъфыгъ; шъуз	зуда	кхалсаг; сесаг	чӏужугӏадан; чӏужу	щарсса	хьунул; хьунул адам	шив; хпир	паб; дишегьли
wool	artile	მატყლი	matqli	მონტკორი	mont’k’ori	аласа	ласа	цы	цы	шал; эханг	зип; аьхинг	квас	ппал; гъал	бала	хьа	йис
word	hitz	სიტყვა	sitqva	ნენა	nena	ажәа	ажва	псалъэ	гущыӏ	дош	дош	рагӏи; жогьа; калима	махъ	дев; гъай; ант; минкь	гаф; чӏал	гаф; келима
world	mundu	ქვეყანა	ḳveqana	ქიანა	kiana	адунеи; адгьыл	дунай; дуней	дуней	дунай	дуьне; ӏалам	дуне	дунял	дуниял	дунья; гӏялам	дюн’я; аьлам	дуьнья; алам
worm	har	ჭია	čia	no entry	no entry	ахәа; ахәац	хва	хьэпӏацӏэ; хьэмбылу	хьамлыу	нӏаьна	нӏана	хӏутӏ; борохь; хӏапара; къвекӏ	шатта; ятӏи	милякъ; миликъ	битӏрук; шар	квак
Y
year	urte	წელი	celi	წანა	ʒ’ana	ашықәс	сквшы; джьыл	илъэс; гъэ	илъэс	шо	шу	сон; лъагӏел	шин	дус	йис	йис
yellow	hori	ყვითელი	qviṭeli	სქიტა; კვინტელი	skit’a; k’vint’eli	аҩежь	гӏважь	гъуэжь	гъожьы	можа	ӏажагӏа	тӏогьилаб; гӏобилаб	хъахъисса	бухъутӏа	гъатху	хъипи
yesterday	atzo	გუშინ	gušin	ღომან	ğoman	иацы	иацы	дыгъуасэ	тыгъуас	селхана	селхан	сон	лахьхьу	даг; дагла бархӏи; даглизиб	накь	накь
young	gazte	ახარგაზრდა	aȟargazrda	აღანმორდალე	ağanmordale	ақуԥш; аҟата; арԥыс	шӏа; чкӏвын	щӏэ; ныбжьыщӏэ	ныбжьыкӏэ; кӏалэ	къона; жима	къона	гӏолохъанаб	жагьилсса; чӏавасса	жагьил	жигьил; живан	жегьил; таза

03 · Patterns

Neighbours, cognates and borrowed words

Within each group the rows line up closely. Georgian and Laz share ცხენი for horse and ქვა for stone, and a Georgian l can answer to a Laz r, as in გული and გური for heart. Kabardian and Adyghe agree on гу for heart and унэ for house; Chechen and Ingush give корта for head, дог for heart and мотт for language.

Across the groups, old trade words travel together. King is паччахь and its variants in Chechen, Ingush, Lak, Tabassaran and Lezgi, from Persian pādšāh; money is ахча, the Turkic akça, in Abaza, Chechen and Ingush; sugar is шекар, чакар or a close variant in Chechen, Ingush, Avar, Lak, Dargwa and Tabassaran. Tea is чай in most columns, ჩაი in Georgian and te in Basque.

Basque keeps its own core vocabulary: ur for water, su for fire, harri for stone, etxe for house. Its borrowings come from Latin and the Romance languages around it, as errege for king and azukre for sugar show.

04 · Questions

Questions about the Basque and Caucasian wordlist

Is Basque related to Georgian?

No relationship has been demonstrated. Basque is treated as an isolate, and proposals linking it to the Caucasian languages have not won general acceptance; the table makes the difference plain, with ur and წყალი for water.

Why is Laz written in two alphabets?

Most Laz speakers live in north-eastern Turkey and write the language in Latin letters, while in Georgia it is written in Georgian script. The table gives both, as in წკარი and ʒ’k’ari for water.

What is the letter ӏ in the North Caucasian columns?

It is the palochka. After a consonant it usually marks an ejective, as in кӏ and цӏ; in some languages it also stands for a glottal stop or combines with х to write a sound made in the throat, as in Chechen хӏаваъ, air.

How is Georgian transliterated here?

Each Georgian letter has one Latin equivalent, with diacritics for the sounds English lacks: a dot for aspirated stops and a háček-type mark on ȟ. ხელი, hand, becomes ȟeli and სახლი, house, saȟli.