U+04AF CYRILLIC SMALL LETTER STRAIGHT U · Mongolian, Kazakh and Kyrgyz ү

Comparative Altaic Wordlist: 227 Words in Turkic, Buryat and Mongolian

This comparative Altaic wordlist gives 227 English words in twelve languages, ten from the Turkic family and two from the Mongolic, so a single word can be followed from Turkish on the Bosporus to Mongolian on the steppe.

227words
13columns
3scripts
22letters

01 · Reading

How the Altaic wordlist is arranged

The thirteen columns run from west to east. Turkish, Azerbaijani, Crimean Tatar and Turkmen open the grid, followed by Tatar from the Volga, Kyrgyz and Kazakh, then Uzbek and Uyghur. Chuvash is the last Turkic column. Buryat and Mongolian close the table and stand for the Mongolic family.

Three scripts appear side by side. Turkish, Azerbaijani, Crimean Tatar, Turkmen and Uzbek are given in the Latin alphabets they use today, and the Tatar column is in a Latin spelling too, although Tatar is written in Cyrillic in Tatarstan. Kyrgyz, Kazakh, Chuvash, Buryat and Mongolian are in Cyrillic. Uyghur has two columns, its Arabic-based alphabet, which marks every vowel, and a Latin transcription.

A comma separates two words in common use, as in mələk, pəri for angel in Azerbaijani. An empty cell means the list has no form for that word: Crimean Tatar has the most gaps, 36 of 227, Chuvash six and Buryat five.

02 · Word list

227 Altaic words in 13 columns

Pick a letter, search for an English word or any Turkic or Mongolic form, or reduce the grid to a few languages with the column list. English stays in the first column and the language names stay on top while the grid scrolls.

Altaic wordlist · 227 English words · ten Turkic languages, Buryat and Mongolian
EnglishLanguage →	Turkishtur	Azerbaijaniaze	Crimean Tatarcrh	Turkmentuk	Tatartat · Latin script	Kyrgyzkir	Kazakhkaz	Uzbekuzb	Uyghuruig	Uyghuruig-Latn · Latin script	Chuvashchv	Buryatbua · Mongolic	Mongolianmon · Mongolic
A
air	hava	hava	ava	howa	hava	аба	ауа	havo	ھاۋا	hawa	сывлӑш	агаар	агаар
angel	melek	mələk, pəri	ferişte, melek	perişde	färeştä	периште	періште	farishta	پەرىشتە	perishte	пирӗшти	no entry	сахиусан тэнгэр
animal	hayvan	heyvan	ayvan	haýwan	xayvan	айбан	айуан	hayvon	ھايۋان	haywan	выльӑх	амитан	амьтан
ant	karınca	qarışqa	no entry	garynja	qırmısqa	кумурска	құмырсқа	chumoli	چۈمۈلە	chümüle	кӑткӑ	шоргоолзон	шоргоолж
apple	elma	alma	alma	alma	alma	алма	алма	olma	ئالما	alma	улма	яблока	алим
arm	kol	qol	qol	gol	qul	кол	қол	qo'l	بىلەك	bilek	алӑ	гар	гар
arrow	ok	ox	no entry	ok	uq	жебе	жебе	o'q	ئوق	oq	ҫӗмрен	годли	сум
ash(es)	kül	kül	no entry	kül	köl	күл	күл	kul	كۈل	kül	кӗл	үнэһэн	үнс
axe	balta	balta	balta	palta	balta	балта	балта	bolta	پالتا	palta	пуртӑ	һүхэ	сүх
B
barley	arpa	arpa	arpa	arpa	arpa	арпа	арпа	arpa	ئارپا	arpa	урпа	арбай	арвай
bear	ayı	ayı	ayuv	aýy	ayu	аюу	аю	ayiq	ئېيىق	éyiq	упа	баабгай	баавгай
beard	sakal	saqqal	saqal	sakgal	saqal	сакал	сақал	soqol	ساقال	saqal	сухал	һахал	сахал
bed	yatak	yataq	yataq	krawat	qaravat	керебет	кереует	karavot	كارىۋات	kariwat	кравать	орон	ор
bee	arı	arı	balqurt	bal arysy	bal qortı	аары	ара	ari	ھەرە	here	пыл хурчӗ	зүгы	зөгий
big	büyük	böyük	iri	uly	zur	чоң	үлкен	katta	چوڭ	chong	пысӑк	томо	том
bird	kuş	quş	quş	guş	qoş	куш	құс	qush	قۇش	qush	кайӑк	шубуун	шувуу
blood	kan	qan	qan	gan	qan	кан	қан	qon	قان	qan	юн	шуһан	цус
boat	kayık	qayıq	qayıq	gaýyk	qayıq	кайык	қайық	qayiq	قېيىق	qéyiq	кимӗ	онгосо	завь
body	beden	bədən	beden	beden	gäüdä	дене	дене, бәдән	badan	بەدەن	beden	ӳт	бэе	бие
bone	kemik	sümük	kemik, süyek	süñk	söyäk	сөөк	сүйек	suyak	سۆڭەك	söngek	шӑмӑ	яһан	яс
book	kitap	kitab	kitap	kitap	kitap	китеп	кітап	kitob	كىتاب	kitab	кӗнеке	ном	ном
bread	ekmek	çörək	ötmek	çörek	ikmäk	нан	нан	non	نان	nan	ҫӑкӑр	хилээмэн	талх
bridge	köprü	körpü	köpür	köpri	küper	көпүрө	көпір	ko'prik	كۆۋرۈك	köwrük	кӗпер	хүүргэ	гүүр
brother	erkek kardeş	qardaş	ağa, qardaş	dogan	abıy, ene	ага, ини	аға, іні	aka, uka	ئاكا، ئۇكا	aka, uka	ар тӑван	аха, дүү	ах, дүү
bull	boğa	buğa	buğa	buga	ügez	бука	бұқа	buqa	بۇقا	buqa	вӑкӑр	буха	бух
butterfly	kelebek	kəpənək	no entry	kebelek	kübäläk	көпөлөк	көбелек	kapalak	كېپىنەك	képinek	лӗпӗш	эрбээхэй	эрвээхэй
C
camel	deve	dəvə	no entry	düýe	döyä	төө	түйе	tuya	تۆگە	töge	тӗве	тэмээн	тэмээн
candle	mum	şam	çıraq	şem	şäm	шам	шырақ	sham	شام	sham	ҫурта	дэн	лаа
cat	kedi	pişik	mışıq	pişik	pesi	мышык	мысық	mushuk	مۈشۈك	müshük	кушак	хөөшхэ	муур
cheek	yanak	yanaq	yanaq	ýañak	yañaq	бет	бет	yonoq	مەڭز	mengz	пит	хасар	хацар
cheese	peynir	pendir	irimçik	peýnir	sır	сыр	ірімшік	pishloq	پىشلاق	pishlaq	сыр	сыр	бяслаг
cherry	kiraz	gilas, albalı	kiraz, vişne	ülje	çiyä	арча	шие	olcha	گىلاس	gilas	чие	вишни	интоор
child	çocuk	uşaq	bala	çaga	bala	бала	бала	bola	بالا	bala	ача	үхибүүн	хүүхэд
chin	çene	çənə	saqal tübü	eñek	iyäk	ээк	иек	iyak	ئېڭەك	éngek	янах	үзүүр	эрүү
city, town	şehir	şəhər	şeer	şäher	şähär	шаар	қала	shahar	شەھەر	sheher	хула	хото	хот
cloud	bulut	bulud	no entry	bulut	bolıt	булут	бұлт	bulut	بۇلۇت	bulut	пӗлӗт	үүлэн	үүл
coal	kömür	kömür	kömür	kömür	kümer	көмүр	көмір	ko'mir	كۆمۈر	kömür	кӑмрӑк	нүүрһэн	нүүрс
copper	bakır	mis	no entry	mis	baqır	жез	жез	mis	مىس	mis	пӑхӑр	зэд	зэс
cotton	pamuk	pambıq	no entry	pagta	mamıq	пахта	мақта	paxta	پاختا	paxta	хут	хлопок	хөвөн
cow	inek, sığır	inək	no entry	sygyr	sıyır	уй	сиыр	sigir	كالا	kala	ӗне	үнеэн	үнээ
crow	karga	qarğa	qarğa	garga	qarğa	карга	қарға	qarg'a	قاغا	qagha	ула курак	турлааг	турлааг
D
daughter	kız	qız	qız	gyz	qız	кыз	қыз	qiz	قىز	qiz	хӗр	басаган	охин
day	gün	gün	kün	gün	kön	күн	күн	kun	كۈن	kün	кун	үдэр	өдөр
death	ölüm	ölüm	ölüm	ölüm	ülem	өлүм	өлім	o'lim	ئۆلۈم	ölüm	вилӗм	үхэл	үхэл
desert	çöl	çöllük	no entry	çöl	çül	чөл	шөл	cho'l	چۆل	chöl	пуш хир	губи	говь
dictionary	sözlük	lüğət	luğat, sözlük	sözlük	süzlek	сөздүк	сөздік	lug'at	لۇغەت	lughet	словарь	толи	толь
dog	köpek	köpək, it	köpek, it	it	et	ит	ит	it	ئىت	it	йытӑ	нохой	нохой
donkey, ass	eşek	eşşək	no entry	eşek	işäk	эшек	есек	eshak	ئېشەك	éshek	ашак	элжэгэн	илжиг
drop	damla	damcı	damla, tamçı	damja	tamçı	тамчы	тамшы	tomchi	تامچە	tamche	тумлам	дуһал	дусал
duck	ördek	ördək	papiy	ördek	ürdäk	өрдөк	үйрек	o'rdak	ئۆردەك	ördek	кӑвакал	нугаһан	нугас
E
eagle	kartal	qartal	qartal	bürgüt	börket	бүркүт	бүркіт	burgut	بۈركۈت	bürküt	ӑмӑрт кайӑк	бүргэд	бүргэд
ear	kulak	qulaq	no entry	gulak	qolaq	кулак	құлақ	quloq	قۇلاق	qulaq	хӑлха	шэхэн	чих
egg	yumurta	yumurta	yımırta	ýumurtga	yomırqa	жумуртка	жұмыртка	tuxum	تۇخۇم	tuxum	ҫӑмарта	үндэгэн	өндөг
enemy	düşman	düşmən	duşman	duşman	doşman	жоо	жау	dushman	دۈشمەن	düshmen	тӑшман	дайсан	дайсан
evening	akşam	axşam	aqşam	agşam	kiç	кеч	кеш	oqshom	ئاخشام	axsham	каҫ	үдэшэ	үдэш
eye	göz	göz	no entry	göz	küz	көз	көз	ko'z	كۆز	köz	куҫ	нюдэн	нүд
F
face	yüz	üz	yüz, bet	ýüz	bit	бет	бет	yuz	چىراي	chiray	пит	нюур	нүүр, царай
family	aile	ailə	aile	maşgala	gailä	үй-бүлө	семья	oila	ئائىلە	aile	ҫемье	гэр бүлэ	айл, гэр бүл
father	baba	ata	baba	kaka	ata, äti	ата	әке	ota	دادا	dada	атте	эсэгэ	аав
fear	korku	qorxu	qorqu	gorky	qurqu	коркуу	қорқыныш	qo'rquv	ۋەھىمە	wehime	no entry	айдаһан	айдас
finger	parmak	barmaq	parmaq	barmak	barmaq	манжа	саусақ	barmoq	بارماق	barmaq	пӳрне	хурган	хуруу
fire	ateş	od	ateş	ot	ut	от	от	o't	ئوت	ot	вут	гал	гал
fish	balık	balıq	balıq	balyk	balıq	балык	балық	baliq	بېلىق	béliq	пулӑ	загаһан	загас
flea	pire	birə	qandalay	büre	borça	бүргө	бүрге	burga	بۈرگە	bürge	пӑрҫа	булуудха	нохой бөөс
flour	un	un	un	un	on	ун	ұн	un	ئۇن	un	ҫӑнӑх	гурил	гурил
flower	çiçek	gül, çiçək	çiçek	gül	göl	гүл	гүл	gul	گۈل	gül	чечек	сэсэг	цэцэг
foot	ayak	ayaq	ayaq	aýak	ayaq	аяк	аяқ	oyoq	پۇت	put	ура	табгай	тавхай
forest, wood	orman	meşə	orman	tokaý	urman	токой	орман	o'rmon	ئورمان	orman	вӑрман	ой	ой
fox	tilki	tülkü	tilki	tilki	tölke	түлкү	түлкі	tulki	تۈلكە	tülke	тилӗ	үнэгэн	үнэг
friend	arkadaş	dost	dost	dost	dus	дос	дос	do'st	دوست	dost	тус	хани нүхэр	нөхөр
frog	kurbağa	qurbağa	qır baqa	gurbaga	baqa	бака	құрбақа	qurbaqa	پاقا	paqa	шапа	баха	мэлхий
G
garden	bahçe	bağ	bağça	bag, bakja	baqça	бакча	бақша	bog'	باغچە	baghche	пахча	сэсэрлиг	цэцэрлэг
goat	keçi	keçi	eçki	geçi	käcä	эчки	ешкі	echki	ئۆچكە	öchke	качака	ямаан	ямаа
god	tanrı	tanrı	no entry	tañry	alla	кудай	құдай	xudo	تەڭرى	tengri	турӑ	бурхан	бурхан
gold	altın	qızıl	no entry	gyzyl	altın	алтын	алтын	oltin	ئالتۇن	altun	ылтӑн	алтан	алт
goose	kaz	qaz	no entry	gaz	qaz	каз	қаз	g'oz	غاز	ghaz	хур	галуун	галуу
green	yeşil	yaşıl	no entry	ýaşyl	yäşel	жашыл	жасыл	yashil	يېشىل	yéshil	симӗс	ногоон	ногоон
guest	misafir	qonaq	musafir	myhman	qunaq	конок	қонақ	mehmon	مېھمان	méhman	хӑна	айлшан	зочин, айлчин
H
hair	saç	saç	saç	saç	çäç	чач	шаш	soch	چاچ	chach	ҫӳҫ	үһэн	үс
hand	el	əl	qol	el	qul	кол	қол	qo'l	قول	qol	алӑ	гар	гар
head	baş	baş	no entry	kelle	baş	баш	бас	bosh	باش	bash	пуҫ	толгой	толгой
heart	kalp, yürek	ürək	yürek	ýürek	yöräk	жүрөк	жүрек	yurak	يۈرەك	yürek	чӗре	зүрхэн	зүрх
hen	tavuk	toyuq	no entry	towuk	tavıq	тоок	тауық	tovuq	مېكىيان	mékiyan	чӑхӑ	тахяа	тахиа
honey	bal	bal	bal	bal	bal	бал	бал	asal	ھەسەل	hesel	no entry	мёд	бал
horse	at	at	at	at	at	ат	ат	ot	ئات	at	ут	морин	морь
hour	saat	saat	saat	sagat	sägat	саат	сағат	soat	سائەت	saet	сехет	час, саг	цаг
house	ev	ev	ev	öý	yort	үй	үй	uy	ئۆي	öy	ҫурт	гэр, байшан	гэр, байшин
human being	insan	adam, insan	adam, insan	ynsan	adäm	адам	адам	odam	ئادەم	adem	этем	хүн	хүн
hunger	açlık	aclıq	açlıq	açlyk	açıgu	ачтык	аштық	ochlik	ئاچلىق	achliq	выҫлӑх	үлэсхэлэн	өлсгөлөн
I
I	ben	mən	men	men	min	мен	мен	men	مەن	men	эпӗ	би	би
iron	demir	dəmir	demir	demir	timer	темир	темір	temir	تۆمۈر	tömür	тимӗр	түмэр	төмөр
island	ada	ada	ada	ada	utraw	арал	арал	orol	ئارال	aral	утрав	арал	арал
K
kidney	böbrek	böyrək	büyrek	böwrek	böyer	бөйрөк	бүйрек	buyrak	بۆرەك	börek	папка	бөөрэ	бөөр
king	kıral	kral, padşah	qıral	korol	qorol	король	король	qirol	پادىشاھ	padishah	король, патша	хаан	хаан
kitchen	mutfak	mətbəx	no entry	kuhnýa	aş bülmäse	ашкана	ас үй	oshxona	ئاشخانا	ashxana	кухня	тогооной гэр	гал тогоо
knee	diz	diz	tiz	dyz	tez	тизе	тізе	tizza	تىز	tiz	чӗркуҫҫи	үбдэг	өвдөг
knife	bıçak	bıçaq	pıçaq	pyçak	pıçaq	бычак	пышақ	pichoq	پىچاق	pichaq	ҫӗҫӗ, пекӗ	хутага	хутга
L
lake	göl	göl	göl	köl	kül	көл	көл	ko'l	كۆل	köl	кӳлӗ	нуур	нуур
lamb	kuzu	quzu	qozu	guzy	bäti	козу	қозы	qo'zichoq	پاقلان	paqlan	путек	хурьган	хурга
language	dil	dil	til	dil	tel	тил	тіл	til	تىل	til	чӗлхе	хэлэн	хэл
leg	bacak	qıç	bacaq	aýak	ayaq	бут	аяқ	oyoq	پۇت	put	ура	хүл	хөл
letter (alphabet)	harf	hərf	arif	harp	xäref	арип	әріп	harf	ھەرپ	herp	сас палли	үзэг	үсэг
letter (mail)	mektup	məktub	mektüp	hat	xat	кат	хат	xat	خەت	xet	ҫыру	бэшэг	захидал
life	hayat	həyat	ayat, ömür	durmuş	tormış	өмүр	өмір	hayot	ھايات	hayat	пурнӑҫ	амидарал	амьдрал
lion	aslan	şir, aslan	arslan	ýolbars	arıslan	арстан	арыстан	sher	شىر	shir	арӑслан	арсалан	арслан
lip	dudak	dodaq	dudaq	dodak	iren	эрин	ерін	lab	كالپۇك	kalpuk	тута	урал	уруул
louse	bit	bit	no entry	bit	bet	бит	бит	bit	پىت	pit	no entry	no entry	бөөс
M
man	erkek	kişi	erkek	erkek	ir	эркек	еркек	erkak	ئەر	er	ар ҫын	эрэ хүн	эр хүн
meat	et	ət	et	et	it	эт	ет	go'sht	گۆش	gösh	аш	мяхан	мах
middle	orta	orta	orta	orta	urta	орто	орта	o'rta	ئوتتۇرا	ottura	варӑ	тэг дундань	дунд үе
milk	süt	süd	süt	süýt	söt	сүт	сүт	sut	سۈت	süt	сӗт	һүн	сүү
minute	dakika	dəqiqə	daqqa	minut	minut	мүнөт	минут	daqiqa	مىنۇت	minut	минут	минута	жижиг
mirror	ayna	güzgü	küzgü	aýna	közge	күзгү	айна	ko'zgu	ئەينەك	eynek	тӗкӗр	гэрэл	толь
money	para	pul	aqça, para	pul	aqça	акча	ақша	pul	پۇل	pul	укҫа	мүнгэн	мөнгө
monkey, ape	maymun	meymun	maymun	maýmyn	maymıl	маймыл	маймыл	maymun	مايمۇن	maymun	упӑте	һармагшан	сармагчин
month	ay	ay	ay	aý	ay	ай	ай	oy	ئاي	ay	уйӑх	һара	сар
mother	anne	ana	ana	eje	ana, äni	эне	ана	ona	ئانا	ana	анне	эхэ	эх
mountain	dağ	dağ	dağ	dag	taw	тоо	тау	tog'	تاغ	tagh	сӑрт, ту	уула	уул
mouse	sıçan	siçan	sıçan	syçan	tıçqan	чычкан	тышқан	sichqon	چاشقان	chashqan	no entry	хулганаан	хулгана
mouth	ağız	ağız	no entry	agyz	avız	ооз	ауыз	og'iz	ئېغىز	éghiz	ҫӑвар	аман	ам
music	müzik	musiqi	çalğı	saz	muzıqa	музыка	музыка	musiqa	مۇزىكا	muzika	музыка	музыка, хүгжэм	хөгжим
N
name	ad	ad	ad	at	isem	ат	ат	ism	ئات	at	ят	нэрэ	нэр
nature	tabiat, doğa	təbiət	tabiat	tebigat	tabiğat	табият	табиғат	tabiat	تەبىئەت	tebiet	уҫт ҫанталӑк	байгаали	байгаль
needle	iğne	iynə	ine	iññe	enä	ийне	ине	igna	يىڭنە	yingne	йӗп	зүүн	зүү
neighbour, neighbor	komşu	qonşu	qomşu	goñşy	kürşe	коңшу	көрші	qo'shni	قوشنا	qoshna	кӳршӗ	хүршэ	хөрш
new	yeni	yeni	yañı	täze	yaña	жаңы	жаңа	yangi	يېڭى	yéngi	ҫӗнӗ	шэнэ	шинэ
night	gece	gecə	gece	gije	tön	түн	түн	tun	تۈن	tün	ҫӗр	һүни	шөнө
nose	burun	burun	no entry	burun	borın	мурун	мұрын	burun	بۇرۇن	burun	сӑмса	хамар	хамар
number	sayı	nömrə	numara	san	nomer	сан	сан	son	سان	san	номер	номер	тоо дүн
O
oil	yağ	yağ	yağ	ýag	may	май	май	yog'	ياغ	yagh	ҫу	тоһон	тос
old (not new)	eski	köhnə	eski	köne	iske	эски	ескі	eski	كونا	kona	кивӗ	хуушан	хөгшин
old (not young)	yaşlı	qoca	qart	garry	qart	кары	кәрі	qari	قېرى	qéri	ватӑ	үбгэн	хөгшин
olive	zeytin	zeytun	zeytün	zeýtun	zäytün	зейтун	зәйтун	zaytun	زەيتۇن	zeytun	no entry	no entry	чидун жимс
onion	soğan	soğan	soğan	sogan	suğan	пияз	пияз	piyoz	پىياز	piyaz	сухан	һонгино	сонгино
owl	baykuş	bayquş	bayquş	baýguş	yabalaq	үкү	үкі	boyo'g'li	مۈشۈك ياپىلاق	müshük yapilaq	тӑмана	бэгсэргэ	ууль
ox	öküz	öküz	no entry	öküz	ügez	өгүз	өгіз	ho'kiz	كالا	kala	no entry	сар	үхэр
P
page	sayfa	səhifə	bet, saife	sahypa	bit	бет	бет	sahifa	بەت	bet	страница	нюур	тал
pain	ağrı	ağrı	ağırı	agyry	avırtu	оору	ауру	og'riq	ئاغرىق	aghriq	ырату	үбшэн	өвчин
paper	kağıt	kağız	kâğıt	kagyz	kägaz	кагаз	қағаз	qog'oz	قەغەز	qeghez	хут	саарһан	цаас
pea	bezelye	noxud	no entry	nohut	borçaq	буурчак	бұршақ	no'xat	پۇرچاق	purchaq	пӑрҫа	горох	вандуй
peace	barış, sulh	sülh	sulh, tınçlıq	parahatçylyk	tınıçlıq	тынчтык	бейбітшілік	tinchlik	تىنچلىق	tinchliq	тӗнче	талынхид	энх тайван
peach	şeftali	şaftalı	şeftali	şetdaly	şäftalu	шабдалы	шабдалы	shaftoli	شاپتۇل	shaptul	персик	персик	тоор жимс
pear	armut	armud	no entry	armyt	armut	алмурут	алмұрт	nok	ئامۇت	amut	груша	груша	лийр
people	ulus, halk	xalq	halq	halk	xalıq	калк, эл	халық	xalq	خەلق	xelq	халӑх	арад	ард
pepper	karabiber	istiot	biber	burç	borıç	мурч	бұрыш	murch	قارىمۇچ	qarimuch	пӑрӑҫ	халуун үбһэн	чинжүү
petroleum, oil	petrol, neft	neft	cermay	nebit	neft	нефть	мұнай	neft	نېفىت	néfit	нефть	нефть	газрын тос
pig	domuz	donuz	çoçqa, domuz	doñuz	duñgız	чочко	шошқа	cho'chka	چوشقا	choshqa	сысна	гахай	гахай
pigeon, dove	güvercin	göyərçin	gögercin	kepderi	kügärçen	көгүчкөн	көгершін	kaptar	كەپتەر	kepter	кӑвакарчӑн	голубхаа	тагтаа
planet	gezegen	planet, səyyarə	seyyare	planeta	planeta	планета	планета	planeta	سەييارە	seyyare	планета	планетэ	гариг
plum	erik	gavalı	erik	garaly	qara jimeş	кара өрүк	қара өрік	olxo'ri	ئەينۇلا	eynula	слива	сливэ	чавга
poison	zehir	zəhər	zeer	zäher	ağu	уу	у	zahar	زەھەر	zeher	наркӑмӑш	хорон	хор
potato	patates	kartof	qartop	kartoşka	bäräñge	картөшкө	картоп	kartoshka	ياڭيۇ	yangyu	ҫӗр улми	хартаабха	төмс
prayer	dua	dua	dua	doga	doğa	сыйынуу	бата	duo	دۇئا	dua	кӗлӗ	no entry	мөргөл
prophet	peygamber	peyğəmbər	peyğamber	pygamber	päygambär	пайгамбар	пайғамбар	payg'ambar	پەيغەمبەر	peyghember	пророк	no entry	бошиглогч
Q
question	soru	sual	sual	sorag	soraw	суроо	сұрақ	so'roq	سوئال	soal	ыйту	асуудал	асуулт
R
rain	yağmur	yağış	yağmur	ýagyş, ýagyn	yañgır	жамгыр	жаңбыр	yomg'ir	يامغۇر	yamghur	ҫумӑр	бороо	бороо
red	kırmızı	qırmızı	qırmızı, qızıl	gyrmyzy, gyzyl	qızıl	кызыл	қызыл	qizil	قىزىل	qizil	хӗрлӗ	улаан	улаан
religion	din	din	din	din	din	дин	дін	din	دىن	din	тӗн	шажан	шашин
river	nehir	çay	özen	derýa	yılğa	дарыя, өзөн	өзен	daryo	دەريا	derya	шыв	гол, мүрэн	гол, мөрөн
road	yol	yol	no entry	ýol	yul	жол	жол	yo'l	يول	yol	ҫул	зам	зам
rock	kaya	qaya	qaya	daş	qıya	аска	жартас	qoya	تاش	tash	хысак	хабсагай	хад
roof	çatı	dam	dam	tamyñ üsti	tübä	чатыр	төбе	tom	ئۆگزە	ögze	тӑрӑ	орой	орой
room	oda	otaq	oda	otag	bülmä	бөлмө	бөлме	xona	ئۆي	öy	пӳлӗм	таһалга	тасалгаа
rose	gül	qızılgül	gül	bägül	gölçäçäk	роза	роза	atirgul	ئەتىرگۈل	etirgül	роза	бамба сэсэг	сарнай цэцэг
S
salt	tuz	duz	tuz	duz	toz	туз	тұз	tuz	تۇز	tuz	тӑвар	дабһан	давс
sand	kum	qum	qum	gum	qom	кум	құм	qum	قۇم	qum	хӑйӑр	элһэн	элс
school	okul	məktəb	mektep	mekdep	mäktäp	мектеп	мектеп	maktab	مەكتەپ	mektep	шкул	һургуули	сургууль
sea	deniz	dəniz	deñiz	deñiz	diñgez	деңиз	теңіз	dengiz	دېڭىز	déngiz	тинӗс	далай	далай
season	mevsim	mövsüm, fəsil	mevsim	pasyl	fasıl	мезгил	мезгіл	fasl	پەسىل	pesil	тапхӑр	үе	улирал
second	saniye	saniyə	saniye	sekund	sekund	секунда	секунд	sekund	سېكۇنت	sékunt	ҫеккунт	секунда	секунд
sheep	koyun	qoyun	no entry	goýun	sarıq	кой	қой	qo'y	قوي	qoy	сурӑх	хонин	хонь
ship	gemi	gəmi	gemi	gämi	qorabl	кеме	кеме	kema	پاراخوت	paraxot	карап	корабль	усан онгоц
silk	ipek	ipək	yipek	ýüpek	yefäk	жибек	жібек	ipak	يىپەك	yipek	пурҫӑн	торгон	торго
silver	gümüş	gümüş	kümüş	kümüş	kömeş	күмүш	күміс	kumush	كۈمۈش	kümüsh	кӗмӗл	мүнгэн	мөнгө
sister	abla, kızkardeş	bacı	tata, qız qardaş	uýa, ejeke	apa, señel	эже, сиңди	апа, сіңлі	opa, singil	ئاچا، سىڭىل	acha, singil	аппа, йӑмӑк	эгэшэ, дүү басаган	эгч, охин дүү
sky	gök	göy	kök	asman	kük	асман, көк	аспан, көк	osmon	ئاسمان	asman	тӳпе	тэнгэри	тэнгэр
snake	yılan	ilan	yılan	ýylan	yılan	жылан	жылан	ilon	يىلان	yilan	ҫӗлен	могой	могой
snow	kar	qar	qar	gar	qar	кар	қар	qor	قار	qar	юр	саһан	цас
soap	sabun	sabun	sabun	sabyn	sabın	самын	сабын	sovun	سوپۇن	sopun	супӑнь	мылэ	саван
son	oğul	oğul	oğul	ogul	ul	уул	ұл	o'g'il	ئوغۇل	oghul	ывӑл	хүбүүн	хүү
spider	örümcek	hörümçək	örümçek	möý	ürmäküç	жөргөмүш	өрмекші	o'rgimchak	ئۆمۈچۈك	ömüchük	эрешмен	абаахай	аалз
spoon	kaşık	qaşıq	no entry	çemçe	qaşıq	кашык	қасық	qoshiq	قوشۇق	qoshuq	кашӑк	халбага	халбага
star	yıldız	ulduz	no entry	ýyldyz	yoldız	жылдыз	жұлдыз	yulduz	يۇلتۇز	yultuz	ҫӑлтӑр	одон	од
steel	çelik	polad	bolat, çelik	polat	qorıç	болот	болат	po'lat	پولات	polat	хурҫӑ	булад	болд
stone	taş	daş	taş	daş	taş	таш	тас	tosh	تاش	tash	чул	шулуун	чулуу
storm	fırtına	fırtına	furtuna	tupan	buran	бороон	боран	bo'ron	بوران	boran	тӑвӑл	шуурган	шуурга
street	sokak	küçə	soqaq	köçe	uram	көчө	көше	ko'cha	كوچا	kocha	урам	үйлсэ	гудамж
sugar	şeker	şəkər, qənd	şeker	şeker, gant	şikär	кант	қант	qand	قەنت	qent	сахӑр	саахар	чихэр
swan	kuğu	qu quşu	aqquş	guw	aqqoş	ак куу	аққу	oqqush	ئاق قۇ	aq qu	акӑш	хун шубуун	хун шувуу
T
table	masa	masa	masa	stol	östäl	үстөл	стол	stol	جوزا	joza	сӗтел	стол	ширээ
tea	çay	çay	çay	çaý	çäy	чай	шай	choy	چاي	chay	чей	сай	цай
tiger	kaplan	pələng	qaplan	gaplañ	yulbarıs	жолборс	жолбарыс	yo'lbars	يولۋاس	yolwas	тигр	эреэн гүрөөһэн	бар
time	zaman	vaxt	vaqıt, zaman	wagt	vaqıt	убакыт	уақыт	vaqt	ۋاقىت	waqit	вӑхӑт	саг	цаг
tobacco	tütün	tütün, tənbəki	tütün	temmäki	tämäke	тамеки	темекі	tamaki	تاماكا	tamaka	табак	тамхин	тамхи
today	bugün	bu gün	bügün	bu gün	bügen	бүгүн	бүгін	bugun	بۈگۈن	bügün	паян	мүнөөдэр	өнөөдөр
tomato	domates	pomidor	domatos, pomidor	pomidor	pomidor	помидор	помидор	pomidor	پەمىدۇر	pemidur	помидор	помидор	улаан лооль
tomorrow	yarın	sabah	yarın	ertir	irtägä	эртең	ертең	ertaga	ئەتە	ete	ыран	үглөөдэр	маргааш
tongue	dil	dil	til	dil	tel	тил	тіл	til	تىل	til	чӗлхе	хэлэн	хэл
tooth	diş	diş	tiş	diş	teş	тиш	тіс	tish	چىش	chish	шӑл	шүдэн	шүд
tower	kule	qala, qüllə	qulle	minara	manara	мунара	мұнара	minora	مۇنار	munar	башня	башни	цамхаг
tree	ağaç	ağac	ağaç	agaç	ağaç	жыгач	ағаш	daraxt	دەرەخ	derex	йывӑҫ	модон	мод
truth	hakikat	həqiqət	aqiqat	hakykat	xaqıyqat	чындык	шындық	haqiqat	ھەقىقەت	heqiqet	тӗрӗслӗх	үнэн	үнэн
tulip	lale	lalə	lâle	läle	lalä	кызгалдак	қызғалдақ	lola	لالە	lale	тюльпан	тюльпан	алтан зул
V
valley	vadi	vadi	no entry	dere	üzän	өрөөн	алқап	vodiy	ۋادى	wadi	лапам	гол	тал
village	köy	kənd	no entry	oba	avıl	айыл	ауыл	qishloq	يېزا	yéza	ял	тосхон	тосгон
vinegar	sirke	sirkə	sirke	sirke	serkä	уксус	сірке суы	sirka	ئاچچىقسۇ	achchiqsu	уксус	уксус	цагаан цуу
voice	ses	səs	ses	ses	tavış	добуш	дауыс	ovoz	ئاۋاز	awaz	сасӑ	хоолой	хоолой
W
wall	duvar	divar	divar	diwar	stena	дубал	қабырға	devor	تام	tam	стена	хана	хана
war	savaş	müharibə	no entry	uruş	suğış	согуш	соғыс	urush	ئۇرۇش	urush	вӑрҫӑ	дайн	дайн
water	su	su	suv	suw	su	суу	су	suv	سۇ	su	шыв	уһан	ус
we	biz	biz	no entry	biz	bez	биз	біз	biz	بىز	biz	эпир	бидэ	бид
weather	hava	hava	ava	howa	hava	аба-ырайы	ауа райы	ob-havo	ھاۋا	hawa	ҫанталӑк	сагай уларил	цаг агаар
week	hafta	həftə	afta	hepde	atna	жума	апта	hafta	ھەپتە	hepte	эрне	долоон хоног	долоо хоног
wheat	buğday	buğda	boğday	bugdaý	boday	буудай	бидай	bug'doy	بۇغداي	bughday	тулӑ	шэниисэ	улаан буудай
wind	rüzgar	külək, yel	yel	ýel	cil	жел	жел	shamol	شامال	shamal	ҫил	һалхин	салхи
window	pencere	pəncərə	pencere	äpişge	täräzä	терезе	терезе	deraza	دېرىزە	dérize	кантӑк	сонхо	цонх
wine	şarap	şərab	şarap	çakyr	şärab	шарап	шарап	vino	ئۈزۈم ھارىقى	üzüm hariqi	эрех	архи	архи
wing	kanat	qanad	no entry	ganat	qanat	канат	қанат	qanot	قانات	qanat	ҫунат	дали	далавч
wolf	kurt	qurd	no entry	möjek	büre	карышкыр	қасқыр	bo'ri	بۆرە	böre	кашкӑр	шоно	чоно
woman	kadın	qadın	qadın	aýal	xatın	аял	әйел	ayol	خوتۇن	xotun	хӗрарӑм	эхэнэр	эмэгтэй хүн
wool	yün	yun	yün	ýüñ	yon	жүн	жүн	jun	يۇڭ	yung	ҫӑм	нооһон	ноос
word	kelime, söz	söz	kelime, söz	söz	süz	сөз	сөз	so'z	سۆز	söz	сӑмах	үгэ	үг
world	dünya	dünya	dünya	dünýä	dönya	дүйнө	дүние	dunyo	دۇنيا	dunya	тӗнче	дэлхэй	дэлхий
worm	kurt	qurd	suvalçan	gurçuk	qort	курт	құрт	qurt	قۇرت	qurt	хурт	үтэн	өт
Y
year	yıl	il	yıl	ýyl	yel	жыл	жыл	yil	يىل	yil	ҫул	жэл	жил
yesterday	dün	dünən	dün	düýn	kiçä	кечээ	кеше	kecha	تۈنۈگۈن	tünügün	ӗнер	үсэгэлдэр	өчигдөр
young	genç	cavan	yaş	ýaş	yaş	жаш	жас	yosh	ياش	yash	ҫамрӑк	залуу	залуу

03 · Patterns

Turkic and Mongolic rows compared

Inside the Turkic columns most rows hold one word in many spellings. Horse is at from Turkish to Kazakh and ут in Chuvash; iron is demir, темір and tömür. Chuvash goes its own way in the regular places: stone is чул against taş and тас, snow юр against kar and қар.

Where the grid crosses into Buryat and Mongolian the vocabulary mostly changes. Horse becomes морин and морь, water уһан and ус, head толгой in both. A few rows agree across the boundary: sky is тэнгэри and тэнгэр in the Mongolic columns and tengri in the Uyghur transcription for god, and gold is altın and алтын in Turkic against алтан and алт.

The name Altaic groups the Turkic and Mongolic families, often together with Tungusic. Whether they descend from one ancestor is disputed; many linguists explain shared words such as these by centuries of contact on the steppe. Loans show the same contact from later times: book is kitap in the west from Arabic, and ном in Buryat and Mongolian.

04 · Questions

Questions about the Altaic wordlist

Which languages are in the Altaic wordlist?

Ten Turkic languages, Turkish, Azerbaijani, Crimean Tatar, Turkmen, Tatar, Kyrgyz, Kazakh, Uzbek, Uyghur and Chuvash, and two Mongolic ones, Buryat and Mongolian.

Is Altaic a proven language family?

No. Turkic and Mongolic are each well established, but a common Altaic ancestor is not; the resemblances in this grid may come from borrowing as much as from inheritance.

Why does Uyghur have two columns?

Uyghur is written in an Arabic-based alphabet in China. The second column gives a Latin transcription of the same word, so cheese, horse or water can be read without that script.